ΠΩΣ ΝΑ
ΓΙΝΩ ΚΑΛΟΣ ΙΑΤΡΟΣ
ΚΑΙ ΝΑ ΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΩ
ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ
ΚΑΙ ΜΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ
Ή ΚΕΝΤΡΟ ΥΓΕΙΑΣ
Τα πνευματικά δικαιώματα είναι κατοχυρωμένα 15 Σεπτεμβρίου 2009 ©
Ι)
ΠΩΣ ΝΑ ΠΑΡΩ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
ΚΑΙ ΝΑ ΚΑΝΩ ΣΩΣΤΗ
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ,
ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ/ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ
Υπάρχουν
πολλά βιβλία στην
ιατρική ‘πιάτσα’.
Ο κάθε ιατρός έχει
τις δικές του προτιμήσεις.
Εγώ συστήνω συγκεκριμένα
βιβλία στην ηλεκτρονική
μου σελίδα στο
www.globalusers.org (άρθρο: ΙΑΤΡΙΚΑ
ΒΙΒΛΙΑ) και στο
www.aboutmedicine.tk (άρθρο:
INTERNET SITES & BOOKS FOR DOCTORS). Για τη λήψη
ιστορικού από
τους ασθενείς
και την κλινική
τους εξέταση (ή
αλλιώς ‘φυσική
εξέταση’) διαβάστε
το βιβλίο τσέπης
‘OXFORD HANDBOOK OF CLINICAL EXAMINATION & PRACTICAL SKILLS’. Επίσης για
τη λήψη του ιστορικού
εκτυπώστε το άρθρο
μου ‘ΙΑΤΡΙΚΟΣ
ΦΑΚΕΛΟΣ: ΙΑΤΡΙΚΟ
ΙΣΤΟΡΙΚΟ, ΦΥΣΙΚΗ
ΕΞΕΤΑΣΗ, ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ’
στο www.globalusers.org και διαβάστε
το άρθρο μου ‘DOCTORS COMMUNICATION SKILLS AND MEDICAL HISTORY TAKING’ στο www.aboutmedicine.tk
Τα εγχειρίδια
τσέπης OXFORD HANDBOOKS που περιγράφονται
εδώ θα τα βρείτε
στο www.oup.com
Αν οι γνώσεις
σας στην ιατρική
ορολογία είναι
πενιχρές, σας συνιστώ
το κλασσικό αγγλοελληνικό
λεξικό ιατρικών
όρων του Γιώργου
Μιχαηλίδη και
επίσης το νεότερο
αγγλοελληνικό
και ελληνοαγγλικό
λεξικό ιατρικής
ορολογίας του
Θεοδώρου (εκδόσεις
Πασχαλίδη). Τα λεξικά
αυτά θα τα βρείτε
στις εκδόσεις
Παρισιάνος στην
Αθήνα, οδός Ναυαρίνου
20, Εξάρχεια (απέναντι
από τη νομική), τηλ.
2103610519 και 2103615047, www.parisianos.gr
Για την διάγνωση
και διαφορική
διάγνωση αγοράστε
για να έχετε πάντα
στην μια τσέπη
σας το βιβλίο ‘OXFORD HANDBOOK OF CLINICAL DIAGNOSIS’, ενώ στην άλλη
τσέπη της ιατρικής
σας ποδιάς το βιβλίο
‘OXFORD HANDBOOK OF CLINICALMEDICINE’ (στο τελευταίο
κεφάλαιο υπάρχουν
και αλγόριθμοι
για τα επείγοντα
περιστατικά) που
έχει τα πάντα στην
ιατρική. Χρήσιμο
είναι και το εγχειρίδιο
‘HARRISON’S MANUAL OF MEDICINE’ από
την McGraw Hill – LANGE που
θα βρείτε στο mcgraw-hillmedical.com
Ενδιαφέρονταείναικαιταάρθραμου ‘Avoiding Pitfalls in Emergency Medicine (I) &
(II)’, ‘EMERGENCY MEDICINE AT A GLANCE’ και ‘ALSO AT A GLANCE’ στο www.aboutmedicine.tk
Γιαταεπείγονταπεριστατικάπάρτε
τα 2 βιβλίατσέπης
‘OXFORD HANDBOOK OF EMERGENCY MEDICINE’ και‘OXFORD
HANDBOOK OF ACUTE MEDICINE’, καθώς
καιτο βιβλίο
‘Current Diagnosis and Treatment
in Emergency Medicine’ των Stone C.K. & Humphries R.L. απότην McGraw Hill – LANGE. Το τελευταίο
θα το βρείτε στο
mcgraw-hillmedical.com Στην
ίδια εταιρία θα
βρείτε και τον
άτλαντα της επείγουσας
ιατρικής (Atlas of Emergency Medicine).
Επίσης στο https://www.informedguides.com θα βρείτε
σημειωματάρια
τσέπης με όλα τα
πρωτόκολλα επείγουσας
ιατρικής και τα
επείγοντα φάρμακα
(δόσεις bolus
και drips) για τις κλινικές,
τα ΤΕΠ, τη ΜΕΘ, το
ΕΚΑΒ και τα κέντρα
υγείας. Είναι απαραίτητο
σε όλους τους ιατρούς.
Αγοράστε από αυτό
το site
το EMS Field Guide, το EMERGENCY & CRITICAL CARE και το PAEDIATRIC
DRUG CHART. Το email είναι
sales@infomedguides.com
Στο
www.erc.edu και
στο
https://www.erc.edu/index.php/doclibrary/en/100/1/ θαβρείτε όλαταπρωτόκολλαανάνηψης τωνALS (Advanced Life Support)
και EPLS (European Paediatric Life
Support) απότο European Resuscitation
Council. Είναι
απαραίτητο για
όλους τους ιατρούς,
καθώς και για τους
νοσηλευτές!
Απαραίτητο
είναι να αγοράστε
και την παιδιατρική
ταινία BROSELOW (χρήσιμη στο
νοσοκομείο, ΤΕΠ,
παιδιατρική
κλινική, εντατική
νεογνών και παίδων,
ΕΚΑΒ, κέντρο υγείας).
Πληροφορίες αγοράς
στο
Επίσης,
είναι απαραίτητο
το επίπεδο του
νοσηλευτικού προσωπικού
να γίνει ακόμα
καλύτερο, και να
παρακολουθούν
υποχρεωτικώς σεμινάρια
όπως η βασική ανάνηψη
(BLS), η προχωρημένη
ανάνηψη (ALS/ ACLS), η αντιμετώπιση
τραύματος (ATLS και
το ειδικό για νοσηλευτάς
σεμινάριο ATCN) τα
μαιευτικά επείγοντα
(ALSO) και παιδιατρικά
επείγοντα (APLS/ EPLS). Είναι
αναγκαίο το νοσηλευτικό
προσωπικό να γνωρίζει
τα επείγοντα φάρμακα,
τα ιατρικά μηχανήματα
(π.χ. απινιδιστής)
και τα πρωτόκολλα
αντιμετώπισης
επειγόντων περιστατικών.
Είναι
λοιπόν απαραίτητο
ΟΛΟΙ οι ιατροί,
και ειδικά αυτοί
που ασχολούνται
με επείγοντα περιστατικά,
ΤΕΠ, αγροτικά ιατρεία
και κέντρα υγείας
να κάνουν τα σεμινάρια
για επείγοντα:
ALS/ ACLS, ATLS, EPLS/ APLS, ALSO, PHTLS (βλ παρακάτω).
Η ανανέωση των
σεμιναρίων είναι
υποχρεωτική κάθε
4 έτη. Αν δεν έχετε
αρκετά χρήματα,
τουλάχιστον κάντε
τα σεμινάρια ALS/ ACLS και ATLS (και το
PHTLS για το ΕΚΑΒ
και τους νοσηλευτές).
Το κυριότερο
είναι όμως στα
ΤΕΠ και στα κέντρα
υγείας να υπάρχουν
οι κατάλληλα εκπαιδευμένοι
ειδικευμένοι ιατροί
που να είναι έτοιμοι
να χειριστούν
τα ιατρικά πρωτόκολλα
στα οποία όλα περιγράφονται
με αλγόριθμους:
1) Προχωρημένη
ανάνηψη ALS (Advanced Life Support) π.χ. σε ανακοπή.
2) Προχωρημένη
ανάνηψη σε καρδιολογικά
περιστατικά ACLS (Advanced Cardiac Life Support).
3) Αντιμετώπιση
τραύματος ATLS (Advanced Trauma Life Support) (και το ειδικό
για νοσηλευτές
σεμινάριο ATCN).
4) Αντιμετώπισημαιευτικώνεπειγόντων ALSO (Advanced Life Support in Obstetrics).
5) Παιδιατρική ανάνηψη EPLS (European Paediatric Life Support).
6) Παιδιατρικότραύμα APLS (Advanced Paediatric Life Support).
7) Προνοσοκομειακό
τραύμαPHTLS (Pre – Hospital Trauma Life Support) που είναι απαραίτητο
στο ΕΚΑΒ και πρέπει
να γίνεται δωρεάν
σο όλους τους διασώστες
του ΕΚΑΒ.
Τα
σεμινάρια ALS, ACLS, ATLS, ALSO, EPLS, APLS και PHTLS ήδη διδάσκονται
στην Ελλάδα (οι
φορείς που τα διοργανώνουν
περιγράφονται
στο άρθρο μου ‘ΙΑΤΡΙΚΑ
ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ’ στο
www.globalusers.org ), αλλά
από ιδιωτικούς
φορείς και το ΕΚΑΒ,
επί πληρωμή. Θα
έπρεπε όμως τα
παραπάνω σεμινάρια
να διοργανώνονται
δωρεάν και από
όλα τα νοσοκομεία
της χώρας, τουλάχιστον
για τους ιατρούς
των ΤΕΠ, της ΜΕΘ
(εντατικής), της
εντατικής παίδων
και νεογνών και
τους ιατρούς της
παθολογικής, χειρουργικής,
γυναικολογικής
(ALSO),
παιδιατρικής, (EPLS, APLS) και καρδιολογικής
κλινικής, καθώς
και τους αναισθησιολόγους
και τους ιατρούς
του ΕΚΑΒ.
Πέρα
από τους αλγόριθμους
των παραπάνω σεμιναρίων,
αλγόριθμοι αντιμετώπισης
ιατρικών περιστατικών
υπάρχουν σε πολλά
βιβλία τα οποία, όπως
προαναφέρθηκαν,
είναι το βιβλίο
‘OXFORD HANDBOOK OF CLINICALMEDICINE’
(στο τελευταίο
κεφάλαιο υπάρχουν
και αλγόριθμοι
για τα επείγοντα
περιστατικά, θα
τα βρείτε στο www.oup.com
) που έχει τα πάντα
στην ιατρική, το
εγχειρίδιο ‘HARRISON’S MANUAL OF MEDICINE’ από την McGraw Hill – LANGE
(θα το βρείτε
στο mcgraw-hillmedical.com ),
το ‘OXFORD
HANDBOOK
OF
EMERGENCY
MEDICINE’
και ‘OXFORD HANDBOOK OF ACUTE MEDICINE’ (θα τα
βρείτε στο www.oup.com
) και άλλα (βλ. παραπάνω).
Για την συνταγογράφηση
φαρμάκων ζητείστε
από τον τοπικό
σας ιατρικό σύλλογο
το ‘ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΟΛΟΓΙΟ’,
αν και εγώ προτιμώ
το αγγλικό BNF (British
National
Formula)
που θα βρείτε στο
www.bnf.org
Καλό είναι και
το βιβλίο τσέπης
‘OXFORD HANDBOOK OF PRACTICAL DRUG THERAPY’ που
συνιστώ να έχετε
και αυτό στην τσέπη
σας! Επίσης, στο
mcgraw-hillmedical.com θα βρείτε
και το εγχειρίδιο
για τα φάρμακα
‘Clinician’s Pocket Drug Reference’.
Άλλα
site
για φάρμακα είναι
το www.medicines.org.uk
και
το www.ukmi.nhs.uk
Tεράστια
σημασία έχει και
το Evidence Based Medicine που
δίνει αποδείξεις
στο αν αυτό που
λέει ο κάθε ιατρός
βασίζεται σε επιστημονικές
αποδείξεις ή είναι
προκατάληψη (bias) ή λάθος ή αμέλεια
(malpractice). Αυτό είναι
εξαιρετικά χρήσιμο
στην θεραπεία.
Για παράδειγμα
στο εμπόριο υπάρχουν
πολλά φάρμακα
για την μνήμη, όμως
δεν υπάρχουν επαρκείς
αποδείξεις για
κάποια από αυτά
ότι πράγματι βοηθούν.
Αντιθέτως, υπάρχουν
αποδείξεις ότι
το βότανο Ginkgo Biloba βοηθά στην
πρόληψη άνοιας.
Μην επιβαρύνετε,
λοιπόν, τα ασφαλιστικά
ταμεία και/ή την
τσέπη των ασθενών
με άχρηστα φάρμακα
για τα οποία δεν
υπάρχουν επαρκείς
επιστημονικές
αποδείξεις για
το όφελός τους.
Η ενημέρωση
των ιατρών για
την αποτελεσματικότητα
των φαρμάκων πρέπει
να βασίζεται στο
evidence based medicine και στην διεθνή
βιβλιογραφία και
αρθρογραφία. Με άλλα λόγια
να βασίζεται σε
αποδείξεις. Συνιστώ
σε όλους τους Έλληνες
ιατρούς να μην
έχουν καμία ‘συνεργασία’
με φαρμακευτικούς
αντιπροσώπους.
Η οποιαδήποτε
‘συνεργασία’ με
φαρμακευτικές
εταιρίες για συνταγογράφηση
των φαρμάκων τους
(η λεγόμενη ‘κατευθυνόμενη
συνταγογράφηση)
είναι απαράδεκτη
και ολοκληρωτικά
αντιδεοντολογική
και αντιεπιστημονική
και θεωρώ αδιανόητο
και απαράδεκτο κάποιος ιατρός
να ενημερώνεται
για τα φάρμακα
από τις φαρμακευτικές
εταιρίες για τα
νέα φάρμακα. Ακόμα
πιο απαράδεκτο
είναι ο ιατρός να συνταγογραφεί
φάρμακα της εταιρίας
η οποία τον ‘αγοράζει’
με ‘δωράκια’ όπως
οικοσυσκευές και
ταξίδια για συνέδρια
(ακόμα και αν τα
σπονσοράρει). Ας
ενημερώνονται
όλοι οι ιατροί
για τις νέες θεραπείες
από το διαδίκτυο
και τα σύγχρονα
ιατρικά βιβλία.
Εξάλλου πολλά
νέα φάρμακα που
εντυπωσιάζουν
τους άπειρους
ιατρούς και προβάλλονται
ως θαυματουργά
έχουν δοκιμαστεί
ανεπαρκώς και
συχνά μπορεί να
παρουσιάσουν σοβαρές
ανεπιθύμητες ενέργειες.
Με άλλα λόγια βρίσκονται
στο επίπεδο φαρμακοεπαγρύπνησης
(για ανεπιθύμητες
ενέργειες) για
5 – 10 χρόνια από την
έγκρισή τους.
Παράλληλα,
στο evidence based medicine υπάρχουν αναδρομικές
μελέτες πολλών
παλιότερων ερευνών.
Μια έρευνα από
μόνη της δεν λέει
τίποτα. Αν μάλιστα
το δείγμα είναι
μικρό, μπορεί να
είναι άχρηστη
και να οδηγεί σε
εσφαλμένο συμπέρασμα.
Σημασία για
ασφαλή συμπεράσματα
έχουν οι αναδρομικές
τυχαιοποιημένες
μελέτες και οι
μετα – αναλύσεις
πολλών ερευνών.
Για παράδειγμα
το βότανο Ginkgo Biloba για την
μνήμη που ανεφέρθη
παραπάνω συνδέθηκε
σε κάποιες μονωμένες
μελέτες με αιμορραγικά
εγκεφαλικά επεισόδια
σε ασθενείς που
έπαιρναν αντιπηκτικά.
Κάποιες πρόσφατες
μελέτες αμφισβητούν
το παραπάνω συμπέρασμα
αυτό. Όμως καθημερινά
υπάρχουν νέες
μελέτες. Σημασία
για κάθε ιατρική
έρευνα έχει αν
το πόρισμά της
αποδεικνύεται
από πολλές μελέτες.
Καθημερινά δημοσιεύονται
πολλές έρευνες.
Αλλά μην ξεχνάμε
πως σε κάθε έρευνα
υπάρχει προκατάληψη
(bias) που μπορεί
να την καταστήσει
αναξιόπιστη. Ιδίως αν μια
έρευνα σπονσοράρεται
από κάποια φαρμακευτική
εταιρία!
Το evidence based medicine είναι μια γενικότερη
φιλοσοφία. Για παράδειγμα
στην καρδιακή
ανεπάρκεια θα
ψάξεις αν είναι
σωστό ή όχι να δώσεις
έναν αναστολέα
διαύλων ασβεστίου
που έχει αρνητική
ινότροπο δράση
σε ασθενή με καρδιακή
ανεπάρκεια. Επίσης, θα
ψάξεις αν σε ασθενή
με καρδιακή ανεπάρκεια
θα προτιμήσεις
προστατευτικά
φάρμακα όπως δακτυλίτιδα,
στατίνες, β’ αναστολείς,
αναστολείς ΑCΕ (MEA), νιτρώδη και
επίσης σε οίδημα
σπιρονολακτόνη
(με ή χωρίς φουροσεμίδη).
Επίσης στην καρδιακή
ανεπάρκεια θα
αποφύγεις τα ΜΣΑΦ
(NSAIDs) που προκαλούν
κατακράτηση υγρών,
ενώ στη λήψη διουρητικών
θα συστήσεις τακτική
εκτίμηση των ηλεκτρολυτών,
της ουρίας και
της κρεατινίνης
και θα σκεφτείς
ότι η υποκαλιαιμία
αυξάνει την τοξικότητα
της δακτυλίτιδας
(διγοξίνης). Σε σοβαρή
καρδιακή ανεπάρκεια
θα σκεφτείς ότι
ακόμα και οι β’ αναστολείς
πιθανώς να αντενδείκνυνται,
ενώ σε νεφρική
επιδείνωση θα
σκεφτείς αν οι
αναστολείς ΜΕΑ
αντενδείκνυνται
ή όχι (π.χ. σε άμφω
στένωση νεφρικών
αρτηριών).
Μετά
από έμφραγμα θα
σκεφτείς την προστασία
με στατίνες, τους
β’ αναστολείς, τους
ACE αναστολείς
(ή τους ARBs σε δυσανεξία
τους λόγω βήχα
ή αγγειοιδήματος),
τα νιτρώδη, την
ασπιρίνη/ κλοπιδογρέλη/
ανταγωνιστές GPIIb/IIIa και
τα ω’ λιπαρά οξέα.
Στην
Ελλάδα, πλην του
πανεπιστημίου
Πάτρας, το Evidence Based Medicine
είναι ανύπαρκτο
στην καθημερινή
ιατρική πρακτική
και καθημερινά
ακούμε απίστευτες
ανοησίες από Έλληνες
ιατρούς… Να φανταστείτε
τις προάλλες που
πήγα στα φαρμακείο
άκουσα κάποιον
ασθενή που ζήτησε
ερυθρομυκίνη που
του είχε γράψει
ιατρός για πρόσφατη
διάρροια (!), αν και
οι διάρροιες είναι
συχνά ιογενείς
και η αντιβίωση,
αν δοθεί, δίνεται
μετά από 1 εβδομάδα,
συνήθως είναι
σιπροφλοξασίνη,
συνήθως μετά από
καλλιέργεια και
παρασιτολογική
κοπράνων . Η αλόγιστη
χρήση αντιβίωσης
και λοπεραμίδης
(imodium) έχει συνδεθεί
σε παιδιά και γέρους
με δυσεντερία
από το εντεροαιμορραγικό
E-Coli O157:H7 με το αιμολυτικό
ουραιμικό σύνδρομο!
Ας μην ξεχνάμε
άλλωστε πως κάθε
φάρμακο έχει ανεπιθύμητες
ενέργειες.
Επίσης
υπάρχει πολύ άγνοια
σχετικά με το αν
πρέπει να δίνουμε
σε κάθε φαρυγγίτιδα
αντιβίωση, αφού
ο ρευματικός πυρετός
είναι σπάνιος
στην Δύση, είναι
πιο σημαντικός
σε παιδιά (κάντε
ASO), οι φαρυγγοαμυγδαλίτιδες
είναι ως 80% ιογενείς
(οπότε τα αντιβιοτικά
είναι άχρηστα)
ενώ αν ο ασθενής
έχει λοιμώδη μονοπυρήνωση
η αμπικιλλίνη
θα του κάνει σοβαρό
εξάνθημα (κάντε
Μονοσπότ τεστ).
Eπιπρόσθετα,
οι βαζελινούχες
γάζες που πολλοί
ιατροί βάζουν
σε τραύματα έχουν
συνδεθεί σε έρευνες
με μείωση της επιθηλιοποίησης
του τραύματος.
Παράλληλα,
δεν καταλαβαίνω
γιατί κάποιοι
ΩΡΛδες λένε σε
ασθενείς να βγάλουν
τις αμυγδαλές
για να μην πάθουν
ρευματικό πυρετό
ή όταν ακούω κάποιους
χειρουργούς που
λένε σε ασθενείς
με πέτρα στη χολή
να μην βγάλουν
τον λίθο αν δεν
έχει επιπλοκή,
θέτοντάς τους
έτσι στον κίνδυνο
της επιπλοκής
αυτής (παγκρεατίτιδα,
απόστημα, καρκίνος)
που θα μπορούσε
να αποβεί μηραία.
Αυτά και πολλά
άλλα θα βρείτε
στο Evidence Based Medicine που
δίνει αποδείξεις
στο αν αυτό που
λέει ο κάθε ιατρός
βασίζεται σε επιστημονικές
αποδείξεις ή είναι
προκατάληψη (bias)
ή λάθος ή αμέλεια
(malpractice).
Όλα τα παραπάνω
παραδείγματα δείχνουν
ότι κάθε ιατρική
ενέργεια θέλει
ψάξιμο! Πολλοί
Έλληνες ιατροί
δεν ψάχνουν, αλλά
έχουν καταντήσει
μπακάληδες, σαν
κάποιους φαρμακοποιούς. Το ‘EVIDENCE
BASED MEDICINE’, είναι ιατρική
με αποδείξεις
τεκμηριωμένες
από πολλές (και
όχι 1) σύγχρονες
έρευνες (αναδρομικές
τυχαιοποιημένες
μελέτες και μετα-
ανάλυση).
Στο
διαδίκτυο υπάρχουν
πολλά site με Evidence
Based Medicine όπως το http://ebm.bmjjournals.com
το
Cochrane www.nelh.nhs.uk/cochrane και το www.clinicalevidence.com
Άλλα
σημαντικά site είναι
το MEDLINE www.nelh.nhs.uk και http://askmedline.nlm.nih.gov/ask/ask.php
ενώ
καλά είναι και
τα site http://highwire.stanford.edu
το
www.medicine.ucsf.edu/recourses/guidelines
το
Τεράστια σημασία
έχει και καλή ιατρική
πρακτική ‘GOOD MEDICAL PRACTICE’. Θα όφειλαν
οι ελληνικοί ιατρικοί
σύλλογοι να εκδίδουν
βιβλιαράκια σχετικά
με την καλή ιατρική
πρακτική όπως
γίνεται στην Αγγλία. To ‘good medical practice’ είναι
ένα σύνολο κανόνων
(μπορείτε να το
βρείτε στο διαδίκτυο
στο www.gmc-uk.org ) που έχουν να
κάνουν με την συμπεριφορά
του/της ιατρού,
αν είναι καλός/καλή
στη συμμετοχή
σε ομαδική δουλειά
(team work, στην Ελλάδα
είναι άγνωστο).
Επίσης αναφέρεται
στις αρμονικές
(και μη ανταγωνιστικές
ή εχθρικές ή πατροναριστικές
ή δεσποτικές) σχέσεις
του/της ιατρού
με τους συναδέλφους
του/της, στην ευγενική
συμπεριφορά του/της
ιατρού με τους
ασθενείς (bed side manner), τους
συναδέλφους και
το νοσηλευτικό
προσωπικό, το αν
συμπάσχει τον
ασθενή (empathy) κτλ.
Για
το good medical practice θα βρείτε
πληροφορίες στο
www.rcgp.org.uk και στο www.gmc-uk.org
Πληροφορίες
θα βρείτε και στο
άρθρο μου ‘HOW CAN DOCTORS PREVENT MALPRACTICE’ στο www.aboutmedicine.tk
Πέρα
από το GOOD MEDICAL PRACTICE στην
Αγγλία τεράστια
σημασία έχει η
ομαδική δουλειά
(το TEAM WORK), το audit,
η αναζήτηση
βοήθειας ανώτερου
ιατρού σε δύσκολα
περιστατικά
και το να είναι
ο ιατρός ενημερωμένος
(updated) από τη σύγχρονη
βιβλιογραφία και
αρθρογραφία (διεθνή
επιστημονικά περιοδικά)
και έγκυρα ιατρικά
site στο internet (π.χ. το MEDLINE).
Σε ό,τι αφορά τη
σωστή ομαδική
δουλεία (TEAM WORK) είναι απαραίτητο
να υπάρχει αρχηγός
– συντονιστής της
ομάδος (team leader).
Η εμφάνιση
των ιατρών παίζει
ιδιαίτερη σημασία.
Οι Έλληνες ιατροί
δεν μοιάζουν με
τους ιατρούς άλλων
χωρών που οι άνδρες
ιατροί είναι ξυρισμένοι
και φορούν γραβάτα
και πουκάμισο.
Στο good medical practice ανήκει και
η εμφάνιση των
ιατρών.
Επίσης στο
GOOD MEDICAL PRACTICE ανήκει και
η ικανότητα του/της
ιατρού να επικοινωνεί
με τον ασθενή σωστά
(communication skills) και υπάρχουν
ειδικές τεχνικές
για αυτό που η πλειοψηφία
των Ελλήνων ιατρών
αγνοεί. Πληροφορίες γιαταπαραπάνω θαβρείτε στο Oxford Handbook of Clinical Medicine & Oxford
Handbook of Clinical Examination and Practical Skills στο www.oup.com
Στηνίδιαεταιρίαθαβρείτε καιτακαταπληκτικάβιβλίαOxford Handbook of General practice, το Oxford Handbook of Clinical Diagnosis καιτο Oxford Handbook of Clinical Specialties.
Bλ. www.oup.com
Συνιστώ
να αγοράσετε όλα
τα ιατρικά εγχειρίδια
OXFORD HANDBOOK που αναφέρω
στο άρθρο αυτό.
Καλόείναινααγοράσετε επίσης τονάτλανταπαθολογίας (Atlas of Internal Medicine) καθώς καιβιβλίαμε Evidence Based Medicine π.χ. ‘The Rational Clinical Examination: Evidence Based
Clinical Diagnosis’ στο site mcgraw-hillmedical.com
Άλλαχρήσιμαβιβλίαείναιτο ‘ΗΚΓ’ του Hampton στο www.elsevierhealth.com , το ‘Chest X’ Ray Made Easy’ στο
www.elsevierhealth.com , το Advanced Surgical Recall στο
www.lww.com και LWW.com καιηΚλινική Εξέταση ‘Physical Examination’ της Barbara Bates στο
LWW.com και www.lww.com
Περαιτέρω
πληροφορίες για
ιατρικά βιβλία
και ιατρικά site θα βρείτε
στο άρθρο μου ‘ΙΑΤΡΙΚΑ ΒΙΒΛΙΑ’ στο
www.globalusers.org και
στο άρθρο μου ‘INTERNET SITES AND BOOKS FOR DOCTORS’ στο www.aboutmedicine.tk
Επίσης
στο άρθρο μου ‘ΗΟW THE DOCTOR WILL ANNOUNCE THE BAD NEWS’ στο www.aboutmedicine.tk θα βρείτε
πληροφορίες πώς
να ανακοινώνει
ο ιατρός τα άσχημα
νέα (θάνατος ή ανίατος
ασθένεια) και παρακαλώ
συγκρίνετέ το
με το πώς γίνεται
στην πράξη στη
Ελλάδα.
Άλλα
χρήσιμα site για ιατρούς
είναι τα
http://askmedline.nlm.nih.gov/ask/ask.php
www.nelh.nhs.uk/guidelinesfinder
Γενικότερες
πληροφορίες σε
ιατρικά ζητήματα
(π.χ. σχετικά με το
ALS
ή το ATLS ή το emergency medicine
ή π.χ. το χάπι
των αστροναυτών
spirulina!)
μπορείτε να βρείτε
και στο WIKIPEDIA
http://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page
Σχετικά
με τα προβλήματα
υγείας και την
οδήγηση υπάρχουν
πληροφορίες στο
www.dvla.gov.uκ Στην Αγγλία
οι οδηγοί δεν οδηγούν
δια βίου αλλά το
κράτος ελέγχει
αν έχουν προβλήματα
υγείας (π.χ. επιληψία
ή επεισόδια συγκοπής)
ή αν λαμβάνουν
φάρμακα που επηρεάζουν
την οδήγηση (π.χ.
οπιοειδή αναλγητικά,
βενζοδιαζεπίνες,
τρικυκλικά, κτλ).
Έτσι στην Αγγλία
ο ιατρός ειδοποιήσει
την υπηρεσία οδήγησης
σε περίπτωση ασθενή
που η αρρώστιά
του εμπίπτει σε
ορισμένες κατηγορίες
και τότε η άδεια
οδήγησης αναστέλλεται
(φυσικά μπορεί
ο ίδιος ο ασθενής
να ειδοποιήσει
την παραπάνω υπηρεσία,
αλλά αν το αμελήσει
πρέπει να το κάνει
ο ιατρός).
Παράλληλα
σημαντική είναι
και η ιατρική εκπαίδευση
των φοιτητών ιατρικής,
των ειδικευόμενων
και των ειδικευμένων
ιατρών που στην
Ελλάδα είναι σχεδόν
ανύπαρκτη (με βάση
τα διεθνή στάνταρ).
Σε όλα τα νοσοκομεία
της Αγγλίας υπάρχει
πρόγραμμα Curriculum
στο
οποίο αναγράφεται
το τι πρέπει να
έχει μάθει ο ειδικευόμενος
ιατρός στην συγκεκριμένη
θέση που βρίσκεται
(π.χ. στο CT1/ST1) π.χ. στην
επείγουσα ιατρική
να έχει μάθει διασωλήνωση,
κεντρικές γραμμές,
υπέρηχο FAST, να συμμετέχει
σε ομάδα ανάνηψης
ALS κτλ. Στα ελληνικά
νοσοκομεία δεν
υπάρχει τέτοιο
πρόγραμμα και
η εκπαίδευση είναι
σχεδόν ανύπαρκτη,
εκτός αν θεωρήσουμε
εκπαίδευση το
να βλέπει κάποιος
ιατρός τι κάνουν
οι άλλοι ιατροί!
Η εκπαίδευση
των ιατρών (medical training) προϋποθέτει
να υπάρχει υπεύθυνος
ιατρός για την
εκπαίδευση (supervisor senior doctor/consultant/ senior attendant doctor) ο οποίος όχι
μόνον να μεριμνά
για τη σωστή τήρηση
του προγράμματος
εκπαίδευσης (curriculum),
αλλά και την αξιολόγηση του εκπαιδευόμενου
ιατρού σε ειδικό
φάκελο αξιολόγησης.
Επίσης, στις προσλήψεις
ιατρών στα νοσοκομεία
στην Αγγλία υπάρχει
το person specification όπου υπάρχουν
μερικά απαραίτητα
(essential) και μερικά επιθυμητά
(desirable) προσόντα που
πρέπει να έχει
ο/η ιατρός που θα
προσληφθεί στο
νοσοκομείο π.χ.
να ξέρει την προχωρημένη
ανάνηψηALS (στην Ελλάδα
σε σχεδόν όλα τα
κέντρα υγείας
και σε τμήματα
επειγόντων πολλών
νοσοκομείων δουλεύουν
συνήθως ιατροί
που δεν ξέρουν
προχωρημένη ανάνηψη,
δεν έχουν κάνει
το σεμινάριο ALS/ ACLS και σε επείγοντα
όπως ανακοπές
καλούν αναισθησιολόγους
από την εντατική
και καρδιολόγους,
αλλά συχνά ούτε
και αυτοί έχουν
κάνει τα παραπάνω
σεμινάρια προχωρημένης
ανάνηψης, με συνέπεια
συχνά σε ανακοπές
να συμβαίνει πανικός).
Στην Αγγλία στο
υπάρχουν και άλλα
προσόντα στο person specification που πρέπει
να έχει ο υποψήφιος
ιατρός, π.χ. να ικανοποιεί
όλα τα στάνταρ
της καλής ιατρικής
πρακτικής (good medical practice), να έχει πρόσφατη
προυπηρεσία κτλ.
Στην Αγγλία
υπάρχει αρχικά
η γενική εκπαίδευση
των ιατρών (Core Medical training) και μετά υπάρχει
η ειδίκευση (specialty training). Στην Ελλάδα
αυτά τα 2 γίνονται
μαζί! Σε ό,τι αφορά
την εκπαίδευση
στα πανεπιστήμια
στην Ελλάδα, το
Curriculum αν και υπάρχει
στα ελληνικά πανεπιστήμια,
συχνά καταστρατηγείται.
Άλλωστε είναι
αδύνατον να γίνει
σωστή εκπαίδευση
στο νοσοκομείο,
λόγω της υπερπληθώρας
των φοιτητών. Αλλά
γενικά τα ελληνικά
πανεπιστήμια είναι
πολύ πίσω σε σχέση
με τα πανεπιστήμια
του εξωτερικού
γιατί αφενός οι
καθηγητές δεν
αξιολογούνται
και αφετέρου μόνον
τα εργαστήρια
είναι υποχρεωτικά
και έτσι πολλοί
φοιτητές σπουδάζουν
‘δια αλληλογραφίας’
και παρουσιάζονται
στο πανεπιστήμιο
μόνον σε εργαστήρια
ή στις εξετάσεις!
Παράλληλα,
για τους ιατρούς
στην Αγγλία αν
το χρειαστούν
υπάρχει ειδική
υπηρεσία με ιατρική και
ψυχολογική βοήθεια
για ιατρούς με
εξάρτηση (αλκοόλ, εθισμός
σε φάρμακα όπως
μορφίνη –και τα
2 πολύ συχνά, και
σε άλλα προβλήματα),
έντονο στρες και
ψυχοκοινωνικά
προβλήματα.
Στην Ελλάδα
οι ιατροί ‘ενημερώνονται’
για τα φάρμακα
από τους φαρμακευτικούς
αντιπροσώπους
που συχνά τους
δελεάζουν να γράψουν
τα φάρμακα της
δικής τους φαρμακευτικής
εταιρίας με δέλεαρ
‘δωράκια’ όπως ταξίδια
στο εξωτερικό
(για ‘συνέδρια’), οικοσκευές
(!) και άλλα ευτράπελα!
Έτσι η Ελλάδα είναι
πρώτη χώρα στον
κόσμο σε πολυφαρμακία
και σε ανθεκτικά
στελέχη αντιβιοτικών…
Χιλιάδες ασθενείς
έχουν πεθάνει
από ανεπιθύμητες
ενέργειες (side effects) από
τα φάρμακα που
παίρνουν (π.χ. σοβαρές
ηλεκτρολυτικές
διαταραχές από
διουρητικά) ή από
αλληλεπιδράσεις
φαρμάκων (όλοι
οι γέροι έχουν
μια σακούλα φάρμακα
που τα παίρνουν
όλα μαζί!) ή αν τα
διακόψουν απότομα
(π.χ. φάρμακα για
την καρδιά). Και
όλα αυτά είναι
αποτέλεσμα της
πολυφαρμακίας,
καθώς και της νοοτροπίας
του κόσμου πως
καλός ιατρός είναι
αυτός/αυτή που
δίνει πολλά φάρμακα!
Είναι απαράδεκτο
να δίνονται φάρμακα
που δεν χρειάζεται
ο/η ασθενής.
Η τακτική
κάποιων Ελλήνων
ιατρών να ‘συνεργάζονται’
με τις φαρμακευτικές
εταιρίες είναι
απαράδεκτη και
πρέπει στην Ελλάδα
να απαγορευτεί
η είσοδος των φαρμακευτικών
αντιπροσώπων στα
νοσοκομεία και
στα ιδιωτικά ιατρεία
ή τουλάχιστον
να τιμωρούνται
αυστηρά οι ιατροί
που συνταγογραφούν
(ιδίως χωρίς ιατρικό
λόγο) φάρμακα μόνον
από συγκεκριμένη
φαρμακευτική εταιρία.
Είναι η λεγόμενη
‘κατευθυνόμενη
συνταγογράφηση’.
Σε άλλες χώρες
χρησιμοποιούν
το επιστημονικό
όνομα των φαρμάκων
και όχι το εμπορικό.
Τα φάρμακα δεν
είναι αγαθά από
το σούπερ μάρκετ.
Σε ό,τι αφορά τους
φαρμακοποιούς,
δυστυχώς οι περισσότεροι
έχουν μετατραπεί
σε εμπόρους και
δίνουν φάρμακα,
συχνά χωρίς την
αναγκαία συνταγή
και πολύ συχνά
ασθενείς (για να
γλιτώσουν χρήματα
από επίσκεψη σε
ιατρό) αναφέρουν
το πρόβλημά τους
στον/στην φαρμακοποιό
τους και αυτός/αυτή
τους δίνει το αντίστοιχο
φάρμακο, λες και
έχει μπακάλικο!
Άλλη απαράδεκτη
νοοτροπία είναι
αυτή κάποιων Ελλήνων
χειρουργών να
παίρνουν το λεγόμενο
‘φακελάκι’ δηλαδή
εξτρά κρυφή αμοιβή
(μαύρα χρήματα
που δεν κόβεται
απόδειξη) από τον/την
ασθενή για να τον/την
(υποτίθεται) προσέξουν
περισσότερο ή
να παρακάμψουν
τη λίστα αναμονής
για χειρουργείο
(που ίσως είναι
παντού πλασματική).
Επί τη ευκαιρία,
θα πρέπει οι Έλληνες
χειρουργοί να
παρουσιάζουν στους
υποψήφιους προς
χειρουργείο ασθενείς
τους τα ποσοστά
επιτυχίας και
ποσοστά θνησιμότητας
των χειρουργείων
τους, όπως γίνεται
με συναδέλφους
τους του εξωτερικού.
Μάλιστα ανεφέρθη
από τα ΜΜΕ ότι υπήρχε
ιατρός στην Αθήνα
που δήλωνε καρδιοχειρουργός
(και μάλιστα συνεργάτης
του Γιακούμπ) που
όχι μόνον δεν ήταν,
αλλά είχε τεράστια
ποσοστά θνησιμότητας
στα χειρουργεία
του…
Πέρα
από το χειρουργό,
χρήματα από το
φακελάκι παίρνουν
και οι αναισθησιολόγοι…
Άλλοι ιατροί χρηματίζονται
για να στείλουν
‘πελάτες’ – ασθενείς
σε ιδιωτικά διαγνωστικά
κέντρα και ίσως
δεν είναι τυχαία
η έλλειψη μηχανημάτων
αξονικής ή/καιμαγνητικής
τομογραφίας σε
πολλά δημόσια
νοσοκομεία (ή το
φαινόμενο να ‘χαλάνε’
συχνά)…
Γενικά
στην Ελλάδα πολλοί
ιατροί, πέρα από
το ‘φακελάκι’ και
την ‘κατευθυνόμενη
συνταγογράφηση’,
κάνουν διάφορες
απάτες. Προ ολίγων
χρόνων συνελήφθη
γνωστός καθηγητής
στην Πάτρα με απάτες
σε συνταγές φαρμάκων
(σε συνεργασία
με φαρμακοποιούς)
και επίσης σε ΙΚΑ
της ίδιας πόλης
– όπως ανέφεραν
τα τοπικά ΜΜΕ – πάλι
είχαν γίνει απάτες
από ιατρούς που
χορηγούσαν πλασματικά
καροτσάκια αναπηρίας
για να καρπωθούν
τα χρήματα. Επίσης
πάλι στην Πάτρα
είχε γίνει καταγγελία
στα ΜΜΕ για απάτη
καθηγητών σε εξετάσεις
μεταγραφών από
πανεπιστήμια εξωτερικού
σε ελληνικά πανεπιστήμια.
Γενικά,
οι απάτες στα ασφαλιστικά
ταμεία από ιατρούς
και διοικητές
έχουν οδηγήσει
στην χρεωκοπία,
μαζί με το γεγονός
ότι κάποια ασφαλιστικά
ταμεία έπαιξαν
τα χρήματά τους
στο χρηματιστήριο
επωφελούμενοι
νόμο της προηγούμενης
κυβέρνησης!
KATAΚΛΕΙΔΑ
Δεν πρέπει
να μας ενδιαφέρει
η ποσότητα των
ιατρών στην Ελλάδα,
αλλά η ποιότητά
τους. Στην Ελλάδα
λένε ότι έχουμε
τους καλύτερους
ιατρούς. Αλλά δυστυχώς
δεν αξιολογούνται
από κανέναν (appraisal & revalidation) για την
σωστή ιατρική
πρακτική (good
medical practice), το audit
(ανύπαρκτο στην
Ελλάδα), την ομαδική
δουλειά (team work)
και το αν είναι
ενημερωμένοι (updated) στις ιατρικές
εξελίξεις. Απειροελάχιστοι
Έλληνες ιατροί
ενημερώνονται
συνεχώς από σύγχρονα
επιστημονικά περιοδικά
(AJM, BMJ, Lancet κτλ.) και από
ιατρικά site του internet
(π.χ. το MEDLINE), αν και στα
ελληνικά νοσοκομεία
υπάρχει ίντερνετ
στα γραφεία των
ιατρών! Κάποιοι Έλληνες
ιατροί (ιδίως οι
παλιοί) δεν γνωρίζουν
καν την αγγλική
ιατρική ορολογία…
Στην
Αγγλία όλοι οι
ιατροί έχουν τον
προσωπικό
τους φάκελο στο
νοσοκομείο και
αξιολογούνται
συνεχώς σχετικά
με την καλή ιατρική
πρακτική (good
medical practice), την ομαδική
δουλειά (team work)
και συνεργασία,
το audit (δεν υπάρχει
στην Ελλάδα), το
αν ζητάνε βοήθεια
ανώτερου ιατρού
σε δύσκολα περιστατικά
(ή είναι ‘ξερόλες’
σαν ορισμένους
Έλληνες ιατρούς
ή καθηγητές) και
το αν είναι επαρκώς
ενημερωμένοι για
τις ιατρικές εξελίξεις
(updated) και εφαρμόζουν
την ιατρική με
αποδείξεις (Evidence Based Medicine).
Πάντως
πολλά στοιχεία
για τα παραπάνω
(συνιστώμενη βιβλιογραφία,
good medical practice, ethics, bad news κτλ) καθώς
και για την επείγουσα
ιατρική θα βρείτε
σε δικά μου άρθρα,
ελληνικά και αγγλικά,
στο www.aboutmedicine.tk και στο www.globalusers.org
(Β) ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗΣ
ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΟΥ
ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ
ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ
ΥΓΕΙΑΣ (ΕΣΥ)
• Στα ελληνικά
νοσοκομεία δεν
υπάρχει διερμηνέας
για αλλοδαπούς
ασθενείς,
ούτε υπάρχει ειδικός νοηματικής
για κωφαλάλους, όπως στα νοσοκομεία
του εξωτερικού.
Καλό θα ήταν επίσης
να υπάρχει συνεργασία
με ιερείς διαφορετικών
θρησκειών και να καλούνται
σε ασθενείς με
διαφορετική θρησκεία
σε περίπτωση ετοιμοθάνατων
ασθενών ή/και σε
περίπτωση θανάτου,
γιατί κάθε λαός
έχει διαφορετικό
τελετουργικό.
Όλα αυτά ανήκουν
στην διαπολιτισμική
ιατρική (multicultural medicine) που είναι ανύπαρκτη
στην Ελλάδα (να
φανταστείτε αυτή
τη στιγμή δεν υπάρχει
τζαμί στην Αθήνα
και το μοναδικό
νεκροταφείο μουσουλμάνων
είναι στην Κομοτηνη!).
• Οι ιδιώτες
Έλληνες ιατροί
συχνότατα δεν
δίνουν αποδείξεις,
κλέβοντας την
εφορία. Οι χειρουργοί
όταν παίρνουν
‘φακελάκι’, χρηματίζονται
με ‘μαύρα χρήματα’
που δεν δηλώνονται
στην εφορία.
• Η σημερινή
χρεωκοπία των
ασφαλιστικών ταμείων
οφείλεται κυρίως
στους Έλληνες
ιατρούς που συνταγογραφούν
περιττά φάρμακα
μόνο και μόνο να
πάρουν ‘δωράκια’
και μπόνους από
τις φαρμακευτικές
εταιρίες, γεγονός που
δεν γίνεται σε
άλλες πολιτισμένες
χώρες. Αλλά κάθε
φάρμακο έχει ενδείξεις,
αντενδείξεις,
ανεπιθύμητες ενέργειες
και αλληλεπιδράσεις
με άλλα φάρμακα.
Στην πράξη χιλιάδες
ασθενείς έχουν
πεθάνει από ανεπιθύμητες
ενέργειες ή αλληλεπιδράσεις
φαρμάκων (π.χ. σοβαρή
αρρυθμία από υπερκατάχρηση
διουρητικών ή
υποκαλιαιμία από
τοξική δόση δακτυλίτιδας).
Επίσης η πολυφαρμακία
οδηγεί
σε ανθεκτικά μικροβιακά
στελέχη, καθώς
και σε μη συμμόρφωση
των ασθενών με
την αγωγή (non compliance) όταν έχουν
μια σακούλα φάρμακα
να πάρουν.
• Ανεξέλεγκτη
είναι η συμπεριφορά
κάποιων ιδιωτών
ιατρών που π.χ. δίνουν
τηλεφωνικές
συμβουλές και
μάλιστα δίνουν
φάρμακα μέσω τηλεφώνου
χωρίς να δουν
τον ασθενή ή που
γράφουν πιστοποιητικά
θανάτου χωρίς να δουν
το πτώμα (οπότε
αν οι ίδιοι οι συγγενείς
σκοτώσουν κάποιον
ή κάποια τότε κανείς
δεν το βρίσκει)
ή γράφουν χωρίς
να εξετάσουν τον
ασθενή πιστοποιητικά
για άδεια οδήγησης.
• Απαράδεκτοι
είναι και οι ιατροί, ιδιώτες
ή μη, ή συνεργάζονται
έναντι αμοιβής
με φαρμακοποιούς
(βλ. παραπάνω) για
να γράφουν συνταγές
ή συνεργάζονται
με ιδιωτικά διαγνωστικά
κέντρα για να στέλνουν
πελάτες ή παίρνουν
‘φακελάκι’ (χρηματίζονται)
για να παρακαμφθεί
λίστα αναμονής
για εργαστηριακή
ή κλινική εξέταση
ή για να γίνει χειρουργείο
(και μάλιστα
οι χειρουργοί
χρησιμοποιούν
τα ΤΕΠ για να φέρνουν
την πελατεία τους
ως δήθεν επείγοντα
και επίσης ζητάνε
μερίδιο από το
φακελάκι για τον
αναισθησιολόγο)
ή
ιατροί δημόσιων
νοσοκομείων που
διατηρούν παρανόμως
ιδιωτικά ιατρεία
ή συνεργάζονται
με ιδιωτικές κλινικές
κ.ο.κ.
• Επίσης απαράδεκτοι
είναι όσοι ιατροί δηλώνουν
μετεκπαιδεύσεις
στο εσωτερικό
ή εξωτερικό που
δεν έκαναν καθόλου
ή έκαναν εν μέρει π.χ. δηλώνουν
επειγοντολόγοι
επειδή έκαναν
6 μήνες ως SHO το A&E σε
αγγλικό νοσοκομείο
τη στιγμή που η
πλήρης ειδικότητα
στην Αγγλία είναι
6 χρόνια (μη συμπεριλαμβανομένων
των 2 ετών ως foundation years).
Άλλοι ιατροί δηλώνουν
ειδικότητες που
δεν αναγνωρίζονται
στην Ελλάδα π.χ.
ιατροί ύπνου ή
ποδίατροι (μάλιστα
υπάρχει σχολή
ποδίατρων).
• Τέλος απαράδεκτα
επίσης είναι κάποια
ιδιωτικά νοσοκομεία
ή ιδιωτικές κλινικές
που όταν συμβεί
κάτι επείγον ή
αν ο/η ασθενής επιδεινωθεί,
τότε στέλνουν
τον/την ασθενή
σε δημόσιο νοσοκομείο! Αυτό δείχνει
πως αυτές οι ιδιωτικές
κλινικές (και μαιευτήρια)
δεν πληρούν τις
(αν υπάρχουν από
το υπουργείο υγείας)
προδιαγραφές ώστε
να καλύπτουν τα
επείγοντα ή τα
σοβαρά περιστατικά…
Εξάλλου είναι
γνωστό πως στις
ιδιωτικές κλινικές
ο ασθενής είναι
χρήμα. Έτσι ο ασθενής
–πελάτης που νοσηλεύτηκε
σε ιδιωτική κλινική
για παράδειγμα
με έμφραγμα, όταν
πριν το εξιτήριο
δει τον λογαριασμό
παθαίνει δεύτερο
έμφραγμα. Είναι
λοιπόν ευθύνη
του υπουργείου
η μη υπερβολική
χρέωση των ασθενών
από τα ιδιωτικά
νοσοκομεία και
τους ιδιώτες ιατρούς.
Ας μπει πλαφόν.
• Οι υψηλού
επιπέδου παροχή
πρώτων βοηθειών
είναι όνειρο θερινής
νυκτός στην Ελλάδα.
Έτσι, ενώ σε άλλες
προηγμένες χώρες
υπάρχει απίστευτα
υψηλή τεχνολογία
στην ανάνηψη ασθενών όπως η εξωσωματική
κυκλοφορία (by pass, είναι
ουσιαστικά τεχνητή
ζωή!), η θωρακοτομή
και η εσωτερική
απινίδωση καρδιάς
(συνήθως στο τραύμα)
κτλ.
• Τα κέντρα
υγείας στην Ελλάδα καλύτερα
να καταργηθούν
γιατί αφενός κοστίζει
η λειτουργία τους
και αφετέρου δεν
προσφέρουν τίποτα
στα επείγοντα
περιστατικά. Τα
κέντρα υγείας
και τα επαρχιακά
νοσοκομεία είναι ουσιαστικά
κέντρα διακομιδών
στα νοσοκομεία
της Αθήνας και
της Θεσσαλονίκης.
Αφού λοιπόν έχουν
καταντήσει έτσι
και τα νομαρχιακά
νοσοκομεία, καλύτερα
να μειωθούν γιατί
όπως και τα κέντρα
υγείας, κοστίζουν
πολύ και προσφέρουν
λίγο. Υπερβάλλω;
Μάλλον όχι. Για
παράδειγμα στο
νοσοκομείο Κορίνθου
δεν υπάρχει γαστρεντερολόγος,
οπότε τα επείγοντα
γαστρεντερολογικά
διακομίζονται
στην Αθήνα (1 ώρα
απόσταση) οπότε
σε ενεργό αιμορραγία,
π.χ. γαστρορραγία
ή αιμορραγία κιρσών
οισοφάγου, ο/ ασθενής
πιθανώς να πεθάνει
στον δρόμο, αν και
θα μπορούσε θεωρητικά
να χειρουργηθεί
με γαστρεκτομή
σε διάτρηση στομάχου
ή με τοποθέτηση
σωλήνα Minnesota σε ρήξη
κιρσών οισοφάγου.
Αλλά τι αντιμετώπιση
να έχει ο/η ασθενής
όταν στην Ελλάδα
υπάρχει η νοοτροπία
της επείγουσας
διακομιδής στα
υποτιθέμενα ‘καλά’
νοσοκομεία της
Αθήνας και Θεσσαλονίκης
(τα οποία και αυτά
είναι σε κακό ‘χάλι’),
σε αντίθεση με
την διεθνή
βιβλιογραφία που
επιβάλλει πάντα
να σταθεροποιείται
ο/η ασθενής και
να μην διακομίζεται
αν είναι αιμοδυναμικά
ασταθής, αλλά πρώτα
να σταθεροποιείται (αν και στην
Ελλάδα η μόνη σταθεροποίηση
είναι η τοποθέτηση
ορού!). Εφόσον
το κράτος δεν έχει
εξασφαλίσει την
σωστή, σύμφωνα
με τα διεθνή πρότυπα,
λειτουργία, των
νομαρχιακών νοσοκομείων
και ειδικά των
παντελώς ανοργάνωτων
κέντρων υγείας
της επαρχίας, ας
τα κλείσει…
Στο
νοσοκομείο Κορίνθου,
μέχρι πρότινος
δεν υπήρχε νευροχειρουργός,
ούτε αξονικός
τομογράφος. Αλλά
στην πόλη υπήρχαν
ιδιωτικοί αξονικοί!
• Η διεθνής
βιβλιογραφία αναφέρει
ότι η επείγουσα
διακομιδή γίνεται
στο πλησιέστερο
κατάλληλο νοσοκομείο. Όμως πόσο κατάλληλο
είναι ένα ανοργάνωτο
νοσοκομείο της
επαρχίας; Από την άλλη,
θα συνέφερε τα
επείγοντα περιστατικά
στην επαρχία να
διακομίζονται
με ελικόπτερο
σε νοσοκομεία
της Αθήνας και
Θεσσαλονίκης,
παρά να χάνεται
πολύτιμος χρόνος
οδικώς από το κέντρο
υγείας στο νομαρχιακό
νοσοκομείο και
από εκεί στην Αθήνα
και στην Θεσσαλονίκη.
• Στην Ελλάδα
το σίγουρο είναι
ότι υπάρχει απίστευτη
έλλειψη οργάνωσης.
Συχνά τα επείγοντα
περιστατικά ακόμα
και στην Αθήνα
διακομίζονται
από νοσοκομείο
σε νοσοκομείο
είτε γιατί δεν
υπάρχει π.χ. αξονικός
τομογράφος, είτε
γιατί δεν υπάρχει
κατάλληλος ιατρός
(π.χ. νευροχειρουργός)
κτλ. Όμως, ένας αιμοδυναμικά
ασταθής ασθενής
μπορεί να πεθάνει
διακομιζόμενος
από το ένα νοσοκομείο
στο άλλο…
• Τα κέντρα
υγείας είναι
σε άθλια κατάσταση
σύμφωνα με τα διεθνή
στάνταρ. Από όλη την
Ελλάδα μόνο το
κέντρο υγείας
Βύρωνα λειτουργεί
σωστά (και μάλιστα
άκουσα ότι η ανάνηψη
γίνεται σχεδόν
σύμφωνα με τους
αλγόριθμους), αν
και είναι στην
καρδιά της Αθήνας!
Τα επαρχιακά κέντρα
υγείας είναι σε
κακή κατάσταση
με έλλειψη μηχανημάτων,
χωρίς δυνατότητα
ακτινογραφιών
και βιοχημικών/
αιματολογικών
εξετάσεων (δεν
ξέρω καν αν έχουν
μηχάνημα αερίων
αίματος), και με
έλλειψη προσωπικού
–κυρίως έμπειρου
προσωπικού, γιατί
σωστή ανάνηψη
ασθενών γίνεται
από ανώτερους
ιατρούς και όχι
από τα ‘ιατρουδάκια’.
Όταν λέγω ‘ιατρουδάκια’,
εννοώ τους ιατρούς
που μόλις τελειώσουν
την ιατρική σχολή
και πριν κάνουν
ειδικότητα τους
βάζουν στα κέντρα
υγείας, εντελώς
άπειρους. Είναι
κάτι σαν εβδομοετείς
φοιτητές ιατρικής!
Είναι έγκλημα
το υπουργείο να
στελεχώνει τα
κέντρα υγείας
με άπειρους ιατρούς.
Αλλά και
τους καλύτερους
ιατρούς να είχαν
τα κέντρα υγείας,
χωρίς τα απαραίτητα
μηχανήματα και
χωρίς όλα τα επείγοντα
φάρμακα (φάρμακα
εντατικής) και
με έλλειψη προσωπικού
δεν γίνεται σωστή
ανάνηψη. Σχετικά με
την άποψη ότι τα
επείγοντα περιστατικά
διακομίζονται
από το κέντρο υγείας
στο νοσοκομείο,
αυτά είναι γελοιότητες.
Είπαμε πριν πως
πρώτα πρέπει
να σταθεροποιηθεί
ο/η ασθενής και
μετά να διακομιστεί. Το να διακομιστεί
νεκρός κάποιος/κάποια
δεν έχει νόημα.
Αλλά χωρίς
τα βασικά μηχανήματα,
οι ιατροί στα κέντρα
υγείας αυτοσχεδιάζουν
με πειραματισμούς (!) και π.χ. σε οξεία
δύσπνοια μπορεί
να δώσουν από διουρητικό
(για πνευμονικό
οίδημα), μέχρι να
κάνουν μάσκα με
βρογχοδιασταλτικά
(για άσθμα, αν και
το υποτιθέμενο
άσθμα μπορεί στην
πραγματικότητα
να είναι από καρδιακή
ανεπάρκεια: ‘καρδιακό
άσθμα’), αφού δεν
υπάρχει καν ακτινολογικό
μηχάνημα ώστε
να διαγνωστεί
οξεία κάμψη αριστερής
κοιλίας με πνευμονικό
οίδημα και να διαφοροδιαγνωστεί
από το άσθμα ή τον
πνευμοθώρακα (αν
και κάποιος έμπειρος
κλινικός ιατρός
θα μπορούσε να
καταλάβει την
διαφορά με απλή
ακρόαση και επίκρουση),
ενώ για λήψη κεντρικής
φλεβικής πίεσης
δεν γίνεται καν
λόγος (αν και ο ιατρός
θα μπορούσε να
δει την διάταση
των σφαγίτιδων).
Αλλά στην
Ελλάδα δεν υπάρχει
ακόμα ειδικότητα
επείγουσας ιατρικής.
Σχετικά
με τα αγροτικά
ιατρεία καλό είναι
να καταργηθούν
άμεσα, αφού αφενός
οι ιατροί
που τα στελεχώνουν
είναι άπειροι και αφετέρου
δεν υπάρχει ο κατάλληλος
ιατρικός εξοπλισμός.
Τα
κέντρα υγείας
είναι συνήθως
είναι ανίκανα
για την σταθεροποίηση
επειγόντων περιστατικών.
Καλύτερα να μετονομαστούν
σε πολύ-ιατρεία
ή να καταργηθούν
γιατί κοστίζουν
πολλά χρήματα
και δεν προσφέρουν
τίποτα.
Στα κέντρα
υγείας ή αγροτικά
ιατρεία συχνά
υπάρχουν ελλείψεις
στον άκρως απαραίτητο
εξοπλισμό όπως αναπνευστικές
συσκευές, σύγχρονος
απινιδιστής με
μόνιτορ και δυνατότητα
βηματοδότησης
(αντί αυτού έχουν
συχνά τους αυτόματους
εξωτερικούς απινιδωτές
AEDs που χειρίζονται
και απλοί πολίτες!),
αναλυτής αερίων,
καπνογράφος, ακτινολογικό
μηχάνημα, παλμικό
οξύμετρο, αυτόματο
πιεσόμετρο, αναλυτής
για αιματολογικές
και βιοχημικές
εξετάσεις, χειρουργικά
σετ (π.χ. κεντρικών
γραμμών, παρακέντησης
θώρακα, θωρακοτομής,
mini trach κτλ) και φάρμακα
εντατικής. Στα
παραπάνω υπάρχουν
ελλείψεις και
στα νοσοκομεία!!!
Να φανταστείτε
και στο πιο απλό
υπάρχει έλλειψη:
αντί να έχουν μάσκα
οξυγόνου με ρεζερβουάρ
(αποθεματικό ασκό),
έχουν την απλή
μάσκα! Με την πρώτη
το οξυγόνο φθάνει
το 90%, ενώ με την απλή
μάσκα το πολύ 30% (αν
ο ιατρός γνωρίζει
να την κρατάει
κατάλληλα, δηλαδή
σφιχτά με ειδική
λαβή). Ομοίως και
για την Αμπού.
Σχετικά
με τα παραπάνω
σετ (π.χ. θωρακοτομής,
παρακέντησης θώρακα,
κεντρικών γραμμών
και τραχειοστομίας)
χρειάζεται και
ο έμπειρος κατάλληλος
ιατρός για να τα
κάνει (π.χ. χειρουργός
που έχει κάνει
το ATLS). Αλλά στην Ελλάδα
σε πολλές κλινικές
και στα τμήματα
επειγόντων των
νοσοκομείων και
σε κέντρα υγείας
βάζουν ειδικευόμενους
(δηλαδή ανειδίκευτους
ιατρούς) να αντιμετωπίσουν
επείγοντα περιστατικά
και μάλιστα χωρίς
την κάλυψη από
ανώτερους επιμελητές
ιατρούς (αν και
αυτό είναι παράνομο).
Αλλά και οι διευθυντές
κλινικών και κάποιοι
μεγαλοκαθηγητές
δεν φαίνεται να
συμμετέχουν ενεργά
σε εφημερίες (εγώ
δεν έχω δει ποτέ
διευθυντή κλινικής
ή καθηγητή στα
επείγοντα), λες
και η μόνη τους
δουλεία είναι
να εξυπηρετούν
την πελατεία τους…
• Σχετικά
με την πρόσληψη
ιατρονοσηλευτικού
προσωπικού που
έχει εξαγγελθεί
10 φορές τα τελευταία
5 χρόνια, ακόμα περιμένουμε! Υπάρχουν απίστευτες
ελλείψεις σε ιατρούς
και νοσηλευτές
σε νοσοκομεία
και κέντρα υγείας (μάλιστα
λόγω έλλειψης
προσωπικού εντατικές
όπως η εντατική
παίδων στο νοσοκομείο
Ρίου, λειτουργούν
οριακά ή δεν λειτουργούν
όλα τα κρεβάτια).
Είναι κατάντια
του ΕΣΥ να παρακαλάει
στα ΜΜΕ το υπουργείο
ο καθηγητής παιδιατρικής
του νοσοκομείου
του Ρίου να γίνουν
οι απαραίτητες
προσλήψεις για
την εντατική παίδων…
• Χρήματα
θα υπήρχαν πάρα
πολλά για να αναδιοργανωθεί
το ελληνικό Εθνικό
Σύστημα Υγειάς
(ΕΣΥ) και συγκεκριμένα:
από τα εκατομμύρια
χρήματα από τις
μίζες (δωροδοκίες
ελληνικών πολιτικών
κομμάτων) από Γερμανική
εταιρία, από τους
υπερβολικούς μισθούς
και τις συντάξεις
των βουλευτών,
από την διασπάθιση
δημοσίου χρήματος
σε απάτες όπως
του Βατοπεδίου,
από τις απάτες
στις προμήθειες
των νοσοκομείων,
από την ετήσια
επιχορήγηση των
πολιτικών κομμάτων
της Βουλής με τεράστια
ποσά κτλ.
• Σχετικά με
το 48ωρο (EWTD ευρωπαϊκή
ντιρεκτίβα), αυτό
ακόμα δεν εφαρμόζεται
στην Ελλάδα, αφενός
από την αδιαφορία
του υπουργείου
και αφετέρου από
τους ίδιους τους
ιατρούς που διαμαρτυρήθηκαν
για το 48ωρο που απλά
λέει να δουλεύουν
το μέγιστο 48 ώρες
εβδομαδιαίως και
όχι 60 – 70 που κάνουν
συνήθως!!! Είναι απαράδεκτο
σε ελληνικά νοσοκομεία
και κέντρα υγείας
ιατροί να κάνουν
10 εφημερίες το μήνα.
Δεν καταλαβαίνουν
οι αρμόδιοι ότι
ο/η ιατρός που κάνει
10 εφημερίες το μήνα
κουράζεται και
γίνεται επικίνδυνος/η
(με τυχόν λάθη)…
• Στο ΕΚΑΒ
(σύστημα ασθενοφόρων)
υπάρχουν απίστευτες
ελλείψεις. Τα ασθενοφόρα
είναι ελάχιστα
και κατά την άποψη
μου ανεπαρκώς
εξοπλισμένα (κανονικά θα
έπρεπε να είναι
σαν τις κινητές
ιατρικές μονάδες).
Ομοίως οι διαθέσιμες
κινητές μονάδες
απειροελάχιστες
(και
συνήθως στην Αθήνα
χρησιμοποιούνται
για προληπτικούς
λόγους όταν έλθει
στη χώρα ξένος
επίσημος – π.χ. πρόεδρος
ή πρωθυπουργός).
Σημασία έχει
όχι ο συνολικός
αριθμός των ασθενοφόρων,
αλλά ο αριθμός
των διαθέσιμων (θυμηθείτε
το στρατό: η δύναμη
της μονάδας ήταν
π.χ. 80 άτομα και οι
διαθέσιμοι 40!). Ο
χρόνος άφιξης
του ασθενοφόρου
ακόμα και στο κέντρο
της Αθήνας μπορεί
να φθάσει τις 2 ώρες όπως πρόσφατα
έγινε με τοξικομανή
που πέθανε λίγα
μέτρα έξω από νοσοκομείο
του Πειραιά, έξω
από αστυνομικό
τμήμα (λες και οι
αστυνομικοί δεν
μπορούσαν να τον
πάνε με το περιπολικό
στο νοσοκομείο
που ήταν μερικά
μέτρα παρακάτω).
Eπίσης, πρόσφατα
διασώστες του
ΕΚΑΒ στην Θεσσαλονίκη
κατήγγειλαν ότι
δεν είχαν αυτοκόλλητα
pads για να κάνουν
απινίδωση (ηλεκτροσόκ)
σε ανακοπή!
Χιλιάδες
άνθρωποι έχουν
πεθάνει στην Ελλάδα
από τη μη έγκαιρη
άφιξη ασθενοφόρου. Αφού το υπουργείο
δεν αγοράζει ασθενοφόρα,
οι εφοπλιστές
αποφάσισαν να
δωρίσουν στο ΕΚΑΒ
ασθενοφόρα! Εύχομαι
να βρεθεί το απαραίτητο
προσωπικό να τα
οδηγήσει! Άλλο
πρόβλημα είναι
ότι οι τραυματιοφορείς
δεν ελέγχονται
από κανέναν αν
κάνουν σωστά την
δουλειά τους. Αλλά
στην Ελλάδα δεν
αξιολογούνται
ούτε οι ιατροί,
ιδιώτες ή νοσοκομειακοί.
• Συχνά λάθη
νοσοκομείων χρεώνονται
στο ΕΚΑΒ χωρίς
λόγο. Για παράδειγμα
πριν καιρό σε νοσοκομείο
του Πειραιά ένα
βρέφος είχε αναπνευστική
δυσχέρεια και
εκλήθη το ΕΚΑΒ
να το πάει στο διπλανό
νοσοκομείο που
είχε εντατική
νεογνών (άλλη γελοία
κατάσταση με τα
νοσοκομεία που
δεν έχουν δικά
τους ασθενοφόρα
και χρησιμοποιούν
το ΕΚΑΒ για ταξί
– και μάλιστα σε
χρόνιους ασθενείς
με μη επείγοντα
περιστατικά) και
δυστυχώς το ΕΚΑΒ
είχε την μοναδική
(!) διαθέσιμη θερμοκοιτίδα
σε άλλο περιστατικό
στο αεροδρόμιο,
και όταν έφθασε
το μωρό είχε πεθάνει.
Πάντως στο περιστατικό
αυτό ίσως θα μπορούσαν
οι ιατροί να βάλουν
το μωρό σε ένα αμάξι
ή και με τα πόδια
να το πάνε στο διπλανό
νοσοκομείο. Σε
άλλο περιστατικό,
πέρυσι, ένα παιδάκι
με ποδήλατο έπεσε
και χτύπησε μια
μείζονα αρτηρία
και το πήγαν σε
κέντρο υγείας
της Αττικής όπου
πέθανε περιμένοντας
την κινητή μονάδα
του ΕΚΑΒ, λες και
ότι η αντιμετώπιση
του τραύματος
προϋποθέτει να
έχουμε μια κινητή
ιατρική μονάδα
έξω από την πόρτα
μας. Ίσως θα ήταν
καλό να βάλουν
και χειρουργούς
στα κέντρα υγείας
που γνωρίζουν
το ATLS.
• Οι ιατροί,
ιδιώτες και νοσοκομειακοί,
στην Ελλάδα δεν
αξιολογούνται
από κανέναν αν έχουν τις
απαραίτητες
γνώσεις, αν αυτές είναι
πρόσφατες (updated) και αν ακολουθούν
τους (ανύπαρκτους
για την Ελλάδα)
κανόνες καλής
ιατρικής πρακτικής
(good medical practice) όπως το να είναι
ευγενικοί με τους
ασθενείς και το
ιατρονοσηλευτικό
προσωπικό, να δουλεύουν
σαν ομάδα με ιατρούς
και νοσηλευτές
(team work), να καταγγέλλουν
τυχόν ιατρούς
που είναι αγενείς
με τους ασθενείς
ή το ιατρονοσηλευτικό
προσωπικό ή μη
γνώστες της σύγχρονης
βιβλιογραφίας
ή πρακτικής (αυτό
λόγω συναδελφικής
αλληλεγγύης δεν
γίνεται). Επίσης
να έχουν καλή
εμφάνιση (δεν έχω δει
ποτέ ιατρό δημόσιου
νοσοκομείου με
γραβάτα, πλην των
καθηγητών) και
να έχουν
κάνει τα απαραίτητα
σεμινάρια στα
επείγοντα (ATLS, ALS, EPLS/APLS,
ALSO)
κτλ. Το τελευταίο
είναι απαραίτητο
γιατί στην
Ελλάδα υπάρχουν
ακόμα ιατροί που
έχουν μείνει 30 χρόνια
πίσω και π.χ. σε ανακοπή
κάνουν ενδοκαρδιακή
ένεση αδρεναλίνης
που έχει καταργηθεί
εδώ και πολλά χρόνια!
Επίσης, καθημερινά
ακούμε από ιατρούς
απίστευτες βλακείες
σχετικά με ιατρικά
θέματα, γεγονός
που δείχνει ότι
πολλοί ιατροί
είναι άσχετοι
από τη σύγχρονη
ιατρική βιβλιογραφία. Σε ότι αφορά
τους αλγόριθμους
των παραπάνω σεμιναρίων
στην ανάνηψη ασθενών,
αυτοί από όλα τα
νοσοκομεία της
χώρας εφαρμόζονται
σωστά (με τον μπλε κωδικό) μόνον
στο ιδιωτικό νοσοκομείο
Ερίκκος Ντυνάν!
Στην πράξη στα
δημόσια νοσοκομεία
αν συμβεί ανακοπή
επικρατεί πανδαιμόνιο
και ο/η ασθενής
πεθαίνει από έλλειψη
συντονισμού, ενώ
θα σωνόταν αν εφαρμόζονταν
σωστά οι αλγόριθμοι
ανάνηψης ALS, ATLS, EPLS/APLS, ALSO.
Αλλά εδώ στα περισσότερα
δημόσια νοσοκομεία
δεν γίνεται καν
διαλογή (triage) των ασθενών
που φθάνουν στα
επείγοντα. Άλλο
πρόβλημα των ιατρών
στην Ελλάδα είναι
ότι κάνουν εμπειρικά
θεραπείες που
συχνά αποκλίνουν
από τους αλγόριθμους
της βιβλιογραφίας.
• Σχετικά
με τον θεσμό του
οικογενειακού
ιατρού, αυτός είναι
ανύπαρκτος στην
Ελλάδα. Σε άλλες
χώρες ο μόνος ιατρός
που έχει δικαίωμα
να διατηρεί ιδιωτικό
ιατρείο είναι
ο γενικός ιατρός
(GP). Ο ρόλος του γενικού
ιατρού είναι και
προληπτικός π.χ. στο να γίνουν
τα απαραίτητα
εμβόλια σε όλες
της ηλικίες (π.χ.
του τετάνου κάθε
5 έτη ή του πνευμονιόκοκκου
μετά τα 55), να βοηθήσει
στην πρόληψη της
οστεοπόρωσης (λήψη
ασβεστίου, οστική
πυκνότητα), να βοηθήσει
στην διακοπή καπνίσματος
και αλκοόλ (υπάρχουν
και φάρμακα που
βοηθούν σε αυτό),
να εκπαιδεύσει
τον/την ασθενή
στη σωστή διατροφή,
να κάνει εξέταση
μαστού κτλ. Στην
πράξη οι ιατροί
απλά λένε στον/στην
ασθενή ‘κόψε το
τσιγάρο και το
αλκοόλ και κάνε
καλή διατροφή’,
αλλά δεν του/της
λένε πώς να το κάνει
(μάλιστα κάποιοι
ιατροί το λένε
με το ένα χέρι να
κρατάει το τσιγάρο
και το άλλο το ποτήρι
με το ουίσκι!).
Άλλο μπάχαλο
επικρατεί με τα
ασφαλιστικά ταμεία
και αν ένας γενικός
ιατρός δεν είναι
συμβεβλημένος
με ασφαλιστικά
ταμεία, καταδικάζεται
σε πείνα. Αλλά στην Αγγλία
όλοι οι πολίτες
έχουν τον δικό
τους γενικό ιατρό
που πληρώνεται
από το κράτος και
δεν χρειάζεται
να κάνει σύμβαση
με ταμεία!
• Καλό είναι
όμως και οι ιατροί
(ειδικά οι ιδιώτες)
να μην είναι ξερόλες
(κλασσικό στοιχείο
των Ελλήνων), αλλά
όταν χρειάζεται
να παραπέμπουν
το περιστατικό
στο νοσοκομείο. Να φανταστείτε
ιατρός είχε ‘θεραπεύσει’
γνωστό μου με περιεδρικό
απόστημα με απλή
αντιβίωση, αντί
να τον παραπέμψει
σε νοσοκομείο
να τον δει χειρουργός
(θα μπορούσε να
πεθάνει από γάγγραινα
Φουριέ). Σε άλλο
περιστατικό συγγενή
μου, όπως όλοι οι
Έλληνες, πήγαινε
σε 50 ξεχωριστούς
ειδικούς ιατρούς
(καρδιολόγο, γαστρεντερολόγο,
πνευμονολόγο κτλ)
οι οποίοι της δίνανε
ο καθένας και από
1 φάρμακο και παίρνει
τώρα 20 χάπια τη μέρα!
Αλλά δεν είχε κάποιον
γενικό ιατρό να
ξέρει το πλήρες
ιστορικό της και
να ελέγξει αν όλα
αυτά τα φάρμακα
έχουν ανεπιθύμητες
ενέργειες και
αλληλεπιδράσεις.
Η κυρία αυτή είχε
αφαιρέσει τις
ωοθήκες σε μικρή
ηλικία και πριν
χρόνια έσπασε
το ισχίο της και
αφού το έσπασε
της είπαν ότι είχε
80% οστεοπόρωση. Αλλά
όλα αυτά τα χρόνια
δεν έπαιρνε φάρμακα
για πρόληψη της
οστεοπόρωσης (π.χ.
ασβέστιο, βιταμίνη
D, ενδεχ. διφωσφονικά)
δεδομένου της
πρώιμης εμμηνόπαυσης
από την ωοφορεκτομή
και επίσης του
γεγονότος ότι
είχε άσθμα και
έπαιρνε χρόνια
εισπνεόμενα στεροειδή
(πολλοί ιατροί
δεν ξέρουν ότι
τα στεροειδή σε
κάθε μορφή, ακόμα
και εισπνεόμενα
ή διαδερμικές
αλοιφές ή ενδορρινικά
έχουν συστηματική
απορρόφηση και
προκαλούν οστεοπόρωση
και καταρράκτη).
Αλλά ακόμα και
τώρα που το ποδάρι
της ‘έγιανε’ της
δίνουν διφωσφονικά,
αλλά όχι καλσιτονίνη!
Τα διφωσφονικά
μάλιστα πιθανώς
να ενοχλήσουν
και το πρόβλημα
που έχει στον οισοφάγο
(κάτι που δεν σκέφτηκαν
οι ιατροί). Αλλά
η πλάκα είναι πως
όταν είπα στον
καρδιολόγο της
ότι τα νιτρώδη
που της δίνει για
την καρδιά ανακουφίζουν
και τον σπασμό
οισοφάγου με κοίταξε
με απορία…
Σε άλλη γνωστή
μου πήγε σε δερματολόγο
για ακμή (αν και
είναι 28 ετών, χωρίς
αυτό να σημαίνει
ότι η ακμή εμφανίζεται
μόνον στην εφηβεία)
και της έδωσε φάρμακα
για την ακμή, χωρίς
να σκεφτεί και
να διαφοροδιαγνώσει
άλλα αίτια ακμής
όπως το σύνδρομο
πολυκυστικών ωοθηκών
(μάλιστα η κοπέλα
είχε λίγο αυξημένη
τριχοφυΐα)! Με όλες
αυτές τις υπερεξειδικεύσεις
λείπει ο γενικός
ιατρός που θα δει
ολιστικά, σφαιρικά
και συνολικά τον/την
ασθενή και θα συντονίσει
την παραπομπή
του/της ασθενούς
σε άλλον ειδικό
ασθενή. Αλλά μιλάμε
για τον καλό γενικό
ιατρό και όχι τον
‘τροχονόμο’ (ο γενικός
ιατρός είναι συντονιστής
και όχι τροχονόμος)
που δεν κοιτάει
καθόλου τους ασθενείς
του, αλλά συνεχώς
τους παραπέμπει
σε ειδικούς ιατρούς
ή στο νοσοκομείο
επιβαρύνοντάς
το.
Ο ρόλος του
γενικού ιατρού
είναι να αποσυμφορήσει
τα νοσοκομεία
από τα απλά περιστατικά
και να παραπέμπει
στο νοσοκομείο
μόνον τα πραγματικά
επείγοντα και
σοβαρά περιστατικά
ή αυτά που η νόσος
επιμένει. Αν γινόταν
αυτό σωστά, όλα
τα επείγοντα και
τα εξωτερικά ιατρεία
όλων των νοσοκομείων
θα είχαν αποσυμφορηθεί!
Ο/η γενικός
ιατρός έχει το
πλήρες αρχείο
με το ιστορικό
των ασθενών του
και αυτό είναι
πολύ χρήσιμο σε
επείγοντα όπου
θα μπορούσαν από
το τμήμα επειγόντων
του νοσοκομείου
να τηλεφωνήσουν
στον/στην γενική
ιατρό για ενημέρωση
του ιστορικού
του/της ασθενούς
και επίσης να ενημερώσουν
τον/την γενικό
ιατρό σχετικά
με πρόβλημα υγείας
ασθενούς τους
και τι αγωγή του/της
έδωσαν, καθώς και
να ενημερώσουν
σχετικά με γενικά
ιατρικά προβλήματα
π.χ. φαρμακευτική
αλλεργία στην
βανκομυκίνη. Καλό
είναι επίσης στην
Ελλάδα οι ασθενείς
(π.χ. με ζάχαρο) να
φέρουν ειδικό
βραχιόλι που να
αναγράφεται το
νόσημά τους. Αναγκαίο
είναι και στα νοσοκομεία
τα ιατρικά αρχεία
των ασθενών να
υπάρχουν και σε
υπολογιστές (έτσι
μπορείς να δεις
π.χ. ένα κακοποιημένο
παιδί να επισκέπτεται
συχνά τα επείγοντα
νοσοκομείων με
κακοποίηση) ή κάποιον
ασθενή με υπόκριση
(malingering) να έχει εξαπατήσει
άλλο νοσοκομείο.
• Στην Ελλάδα
ανύπαρκτος είναι
ο εθελοντισμός
στα νοσοκομεία από απλούς
πολίτες που θα
είχαν βοηθητικό
ρόλο (π.χ. να πάνε
τις φιάλες με αίμα
στο βιοχημικό
ή αιματολογικό
τμήμα ή να παραλάβουν
από εκεί ή από το
τμήμα αξονικής
τα αποτελέσματα
των εξετάσεων
(στην Ελλάδα οι
ιατροί χάνουν
πολύτιμο χρόνο
για βλακείες π.χ.
πηγαινοέρχονται
να παραδώσουν
ή να παραλάβουν
τα αποτελέσματα
εξετάσεων αίματος
ή απεικονιστικές).
Εθελοντισμός θα
μπορούσε να υπάρχει
και από ιατρούς
και νοσηλευτές
(εν ενεργεία ή σε
σύνταξη) π.χ. στο
να βοηθήσουν στα
επείγοντα ή στις
κλινικές των νοσοκομείων
ή στα ασθενοφόρα.
Αυτά γίνονται
στις ΗΠΑ (μάλιστα
υπάρχουν εθελοντές
με δικά τους ασθενοφόρα!),
αλλά είναι ουτοπία
για την Ελλάδα.
• Οι αμοιβές
πολλών ιδιωτών
ιατρών (ιδίως καθηγητών,
αλλά και διδακτόρων
που στην πράξη
δεν έχουν καμία
ακαδημαϊκή καριέρα)
είναι συχνά παράλογες.
Ο ιατρικός σύλλογος
θα έπρεπε να βάζει
πλαφόν. Απαράδεκτο
είναι ακόμα το
γεγονός ότι πολλοί
χειρουργοί
(που δίνουν ποσοστά
και στους αναισθησιολόγους) ακόμα και σήμερα
χρηματίζονται
(με το ‘φακελάκι’) υποτίθεται
να προσέξουν καλύτερα
τον/την ασθενή
ή να παρακάμψουν
τις λίστες αναμονής
για χειρουργείο
(αν και αυτές είναι
πλασματικές!) και
γενικά όλες οι
απάτες που
γίνονται στον
χώρο της υγείας
όπως ιατροί που
χρηματίζονται
για να στείλουν
πελάτες σε ιδιωτικά
διαγνωστικά κέντρα,
ιατροί που δουλεύουν
σε δημόσια νοσοκομεία
και παράλληλα
έχουν ιδιωτικό
ιατρείο ή δουλεύουν
σε ιδιωτική κλινική,
απάτες στην υπερτιμολόγηση
ιατροφαρμακευτικών
υλικών και κατάχρηση
δημοσίου χρήματος
για προμήθειες
νοσοκομείων (μάλιστα
οι πιστωτές ζητάνε
τα υπερτιμολογημένα
χρήματά τους από
το υπουργείο) και
διάφορες άλλες
απάτες (όπως πρόσφατα
η πλαστογράφηση
συνταγών και η
κατάχρηση χρημάτων
δημοσίων ταμείων).
• Καλό είναι
επίσης ο ιατρικός
σύλλογος να απαγορεύει
σε ιατρούς να αναφέρουν
ειδικότητες μη
αναγνωρισμένες
στην Ελλάδα, ενώ
για κάθε μετεκπαίδευσή
τους καλό είναι
να προσκομίζουν
τα στοιχεία ότι
τις έκαναν. Δεν είναι δυνατόν
κάποιος που πήγε
ως ‘ιατρουδάκι’
SHO στην Αγγλία για
6 μήνες ή 1 έτος να
λέει ότι είναι
μετεκπαιδευθείς
στην Αγγλία τη
στιγμή που εκεί
θέλει κάποιος/α
κάπου 7 χρόνια να
ολοκληρώσει ως
consultant (που αντιστοιχεί
σε διευθυντή κλινικής!)
την ιατρική του/της
ειδικότητα και
μάλιστα δίνοντας
2 φορές εξετάσεις.
• Ενώ στην Ελλάδα
δεν αξιολογείται
κανένας ιατρός,
στην Αγγλία όλοι
οι ιατροί, ιδιώτες
ή σε δημόσια νοσοκομεία
από το Φθινόπωρο
του 2009 θα αξιολογούνται
συνεχώς (appraisal & revalidation)
και πλέον χρειάζονται
άδεια (license) για να εξασκήσουν
την ιατρική (license + practice).
Στην
Αγγλία όλοι οι
ιατροί έχουν τον
προσωπικό
τους φάκελο στο
νοσοκομείο και
αξιολογούνται
συνεχώς σχετικά
με την καλή ιατρική
πρακτική (good
medical practice), την ομαδική
δουλειά (team work)
και συνεργασία,
το audit (δεν υπάρχει
στην Ελλάδα), το
αν ζητάνε βοήθεια
ανώτερου ιατρού
σε δύσκολα περιστατικά
(ή είναι ‘ξερόλες’
σαν ορισμένους
Έλληνες ιατρούς
ή καθηγητές) και
το αν είναι επαρκώς
ενημερωμένοι για
τις ιατρικές εξελίξεις
(updated) και εφαρμόζουν
την ιατρική με
αποδείξεις (Evidence Based Medicine).
EΠΙΛΟΓΟΣ
Το
ελληνικό Εθνικό
Σύστημα Υγείας
(ΕΣΥ) ακόμα και τώρα
νοσεί βαθύτατα
και είναι 30 χρόνια
πίσω σε σχέση με
τα αντίστοιχα
συστήματα άλλων
χωρών. Συχνά παρατηρούμε
τριτοκοσμικές
εικόνες ασθενών
με επείγοντα προβλήματα
να περιφέρονται
από το ένα νοσοκομείο
στο άλλο για να
βρουν αξονικό
τομογράφο (!) ή κατάλληλο
ιατρό (π.χ. νευροχειρουργό)
ή κρεβάτι εντατικής
στις λιγοστές
υπάρχουσες εντατικές
(ΜΕΘ)! Στην επαρχία
τα πράγματα είναι
ακόμα χειρότερα
και τα νοσοκομεία
και κέντρα υγείας
της επαρχίας όχι
μόνον είναι ανοργάνωτα
με ελλείψεις σε
ιατρονοσηλευτικό
προσωπικό και
κατάλληλα μηχανήματα,
αλλά είναι ουσιαστικά
κέντρα διακομιδών
στα νοσοκομεία
των Αθηνών και
της Θεσσαλονίκης!
Από την άλλη
στα νοσοκομεία
γίνονται απίστευτες
σπατάλες (ή
απάτες) με τις ιατροφαρμακευτικές
προμήθειες, ενώ η ‘κατευθυνόμενη
συνταγογράφηση’
των ιατρών (που αποκομίζουν
‘δωράκια’ από τις
φαρμακευτικές
εταιρίες) σε συνδυασμό
με διάφορες απάτες
από ιατρούς ή/και
διοικητικούς υπαλλήλους
οδήγησε στην κατάρρευση
των ασφαλιστικών
ταμείων.
Σχετικά
με το ιατρονοσηλευτικό
προσωπικό, παρά τις εξαγγελίες
του υπουργείου,
υπάρχουν απίστευτες
ελλείψεις, τη στιγμή που
στο εξωτερικό
θεωρείται υποχρεωτική
η αναλογία του
1 νοσηλευτή/νοσηλεύτριας
ανά 4 ασθενείς (4 κρεβάτια).
Οι δε ιατροί
δεν εκπαιδεύονται
σωστά στα νοσοκομεία
(άλλωστε δεν υπάρχει
πρόγραμμα εκπαίδευσης
curriculum όπως στην Αγγλία),
ούτε αξιολογούνται
από κανέναν, όπως
στην Αγγλία (appraisal &
revalidation).
Τέλος, σε
ό,τι αφορά το ΕΚΑΒ,
αυτό είναι σε κακή
κατάσταση, ιδίως
στην επαρχία και
άλλωστε το ΕΚΑΒ
(σύστημα ασθενοφόρων)
υπάρχει μόνο στις
μεγάλες πόλεις
της Ελλάδος, ενώ στην επαρχία
σε μερικά κέντρα
υγείας μπορεί
να υπάρχει μόνον
ένας οδηγός ασθενοφόρων
που είναι απλός
πολίτης και δεν
γνωρίζει Α’ βοήθειες!
Δυστυχώς,
λοιπόν, το σύστημα
υγείας ΕΣΥ της
Ελλάδος είναι
30 έτη πίσω σε σχέση
με άλλες προηγμένες
χώρες και
τίποτα δεν θα αλλάξει
αν το υπουργείο
δεν μεριμνήσει
για αλλαγές στο
ΕΣΥ, και αν ο ΙΣΑ
και ο Πανελλήνιος
Ιατρικός Σύλλογος
και το ΕΚΑΒ δεν
πιέσουν προς αυτήν
την κατεύθυνση
με άμεση υιοθέτηση
του αγγλικού συστήματος
(NHS) στην ιατρική
εκπαίδευση και
οργάνωση των νοσοκομείων,
καθώς και την υιοθέτηση
του αμερικάνικου
μοντέλου των paramedics
στο ΕΚΑΒ.
Δυστυχώς,
όμως, και τον καλύτερο
ιατρό του κόσμου
(π.χ. τον Μαγκντί
Γιακούμπ) να φέρουμε
στα επείγοντα
(ΤΕΠ) των ελληνικών
νοσοκομείων, υπάρχει
τέτοια έλλειψη
οργάνωσης, έλλειψη
υποδομής, έλλειψη
ομάδας (team work), έλλειψη
γνώσεων πρωτοκόλλων
και guidelines, έλλειψη
μηχανημάτων (π.χ.
FAST, monitor ή ακόμη και αναπνευστήρων)
και βασικών φαρμάκων
(φάρμακα εντατικής)
στα επείγοντα
(ΤΕΠ) των ελληνικών
νοσοκομείων, που είναι δώρο
άδωρον και ο τέλειος
ιατρός δεν θα καταφέρει
τίποτα. Στην Ελλάδα
υπάρχει απίστευτη
έλλειψη οργάνωσης
και το δυσάρεστο
είναι ότι ουδείς
δεν δείχνει να
ενδιαφέρεται για
την διόρθωση των
καταστάσεων.
Πρώτα λοιπόν
ας βελτιωθούν
τα πράγματα στην
υγεία. Τα ΜΜΕ αναφέρουν
πολλά εντυπωσιακά
επιτεύγματα στην
Ελλάδα όπως τον
χειρουργό-ρομπότ
‘Ντα Βίντσι’, την
τηλε-ιατρική στα
νησιά και τις γονιδιακές
έρευνες του ιδρύματος
ιατρο-βιολογικών
ερευνών των Αθηνών.
Παρά,
όμως, τα εντυπωσιακά
επιτεύγματα (που
είναι σαν διάττοντες
αστέρες στο χάος
του ΕΣΥ), το ελληνικό
εθνικό σύστημα
υγείας (ΕΣΥ) παραμένει
ακόμα και τώρα
30 έτη πίσω σε σχέση
με τις άλλες προηγμένες
δυτικές χώρες…
Το ερώτημα είναι
αν ενδιαφέρεται
το κράτος για την
άμεση αλλαγή της
κατάστασης.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Το κείμενο
αυτό εκφράζει
τις υποκειμενικές
απόψεις του συγγραφέα
τις οποίες δεν
είναι υποχρεωμένοι
οι αναγνώστες
να δεχθούν a priori. Πολλές
από τις πληροφορίες
που αναφέρονται
στο άρθρο αυτό
βασίζονται σε
δημοσιεύματα των
ΜΜΕ η πλήρης αξιοπιστία
των οποίων είναι
αδύνατων να επιβεβαιωθεί.
Οπότε ο αναγνώστης
καλείται να μην
υιοθετήσει καμία
από τις αναφερόμενες
στο κείμενο αυτό
πληροφορίες, αν
πρώτα δεν την επιβεβαιώσει
από έγκυρες πηγές
(έγκυρα βιβλία,
άρθρα επιστημονικών
περιοδικών και
εφημερίδων, έγκυρα
άρθρα στο διαδίκτυο).