ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ - ΤΖΕΗΜΣ ΜΑΝΟΣ
Οκτώβριος
2009
ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ, ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΩΣΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ (GOOD MEDICAL PRACTICE), ΤΟΥ EVIDENCE BASED MEDICINE ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΙΑΤΡΩΝ (APPRAISAL & REVALIDATION): ΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ |
Η
ιατρική εκπαίδευση
στην Ελλάδα είναι
μέτρια. Στις ελληνικές
ιατρικές σχολές
οι καθηγητές δεν
αξιολογούνται
από κανέναν. Επίσης,
μόνο στην Αθήνα
και Θεσσαλονίκη
γίνεται μάθημα
ανατομίας με πτώματα.
Στις άλλες σχολές
γίνεται με πλαστικά
προπλάσματα. Παρά
ταύτα, θα μπορούσαν
να χρησιμοποιηθούν
ειδικά προγράμματα
ανατομίας με υπολογιστή
ή ρομπότ.
Η Ελλάδα
είναι υπερκορεσμένη
με ιατρούς. Οι ιατροί
στην Ελλάδα είναι
κάπου 60.000. Οι πολύ
καλοί ιατροί, όμως,
είναι απειροελάχιστοι
για λόγους που
θα γίνουν κατανοητοί
μόλις αναγνώσετε
ολόκληρο αυτό
το κείμενο αυτό.
Χιλιάδες ιατρών
ήλθαν και έρχονται
κατά ορδάς από
Ρουμανία, Βουλγαρία
και άλλες αναπτυσσόμενες
χώρες με αμφιβόλου
ποιότητας πανεπιστήμια.
Έτσι, η Ελλάδα γεμίζει
συνεχώς με κακώς
εκπαιδευμένους
ιατρούς, αποφοίτους
αμφιβόλου ποιότητος
πανεπιστημίων
του εξωτερικού.
Οι περισσότεροι
ιατροί που έρχονται
από το εξωτερικό
είναι Έλληνες
που δυστυχώς προτιμούν
την εύκολη λύση
των πανεπιστημίων
αναπτυσσόμενων
χωρών της ανατολικής
Ευρώπης, αντί να
πάνε σε αξιόπιστα
πανεπιστήμια της
Αγγλίας, Γαλλίας
ή Γερμανίας. Μάλιστα
φίλος μου που σπούδασε
σε χώρα του πρώην
ανατολικού μπλοκ
ισχυρίζεται (off the
record) ότι κάποιοι καθηγητές
στα πανεπιστήμια
χρηματίζονται
για να περάσει
κάποιος το μάθημα.
Φυσικά αφού δεν
υπάρχουν αποδείξεις
δεν υιοθετώ την
άποψη αυτή, αλλά
το σίγουρο είναι
πως οι χώρες του
πρώην ανατολικού
μπλοκ δεν έχουν
αξιόπιστα νοσοκομεία
και ιατρικές σχολές
σαν τα αντίστοιχα
των ΗΠΑ, της Αγγλίας,
της Γαλλίας, της
Σουηδίας ή της
Γερμανίας.
Ο θεσμός
μεταγραφών σε
ελληνικές ιατρικές
σχολές (λες και
είναι ποδοσφαιρικές
ομάδες) είναι απαράδεκτος
και πρέπει να καταργηθεί
άμεσα από το υπουργείο
παιδέιας. Επίσης πολλοί Έλληνες
φοιτητές θυμάμαι
ότι εκμεταλλεύονταν
το πρόγραμμα ERASMUS
για να φοιτήσουν
για λίγο χρόνο
των σπουδών τους
στην Ελλάδα, αλλά
και αυτό πρέπει
να καταργηθεί
και να προτιμούνται
αλλοδαποί φοιτητές
για ανταλλαγή
στο ΕRASMUS.
Σε ό,τι αφορά
την ιατρική εκπαίδευση
των ειδικευόμενων
ιατρών στα νοσοκομεία,
αυτή είναι συχνά
μέτρια. Απλά βλέπουν
τι κάνουν οι άλλοι
ιατροί. Από την
άλλη, υπάρχουν
εκατοντάδες άνεργοι
ιατροί που το σύστημα
δεν τους χρησιμοποιεί
(π.χ. ως junior doctors – βοηθούς
ιατρών στα νοσοκομεία)
και τέτοιοι είναι
ιατροί που περιμένουν
για χρόνια στην
αναμονή για απόκτηση
ειδικότητας ή
μεταξύ των ειδικοτήτων.
Καλό θα ήταν
το υπουργείο υγείας
να προσλάβει τους
άνεργους αυτούς
ιατρούς (που εργάζονται
σε ινστιτούτα
αδυνατίσματος!)
ως βοηθούς ιατρών
σε νοσοκομεία
και κέντρα υγείας.
Οι
αναμονές για ειδικότητα
στην Ελλάδα είναι
τεράστιες. Ας είναι
καλά ο υπερπληθυσμός
των ιατρών. Η Ελλάδα
έχει πάνω από 60.000
ιατρούς (και κάπου
2000 ιατρούς ανέργους)
και την μεγαλύτερη
αναλογία ιατρών
στην Ευρώπη και
μάλλον και παγκοσμίως!
Παρά το τεράστιο
αριθμό ιατρών
η ποιότητά τους
είναι εν συνόλω
μέτρια και ελάχιστοι
είναι οι πολύ καλοί
ιατροί…
Επίσης στα
νοσοκομεία υπάρχει
έλλειψη, πέρα από
ΣΥΓΧΡΟΝΟ ιατρικό
εξοπλισμό (μηχανήματα),
και σε ιατρούς,
νοσηλευτές και
σε κρεβάτια εντατικής
(ΜΕΘ). Ας είναι καλά
τα ‘τρωκτικά’ των
νοσοκομείων που
με τις ιατροφαρμακευτικές
υπερτιμολογημένες
προμήθειες των
νοσοκομείων τα
έχουν καταληστεύσει.
Κατά τα άλλα οι
προμηθευτές ζητάνε
σήμερα τα χρωστούμενα!
Η υπερπληθώρα
ιατρών στην Ελλάδα
οφείλεται σε 3 λόγους:
α)Στην λειτουργία
6 ιατρικών σχολών
στην χώρα που παράγουν
δεκάδες ορδές
ιατρών ετησίως!
Είναι καιρός
να μείνουν ιατρικές
2 σχολές στην Αθήνα
και Θεσσαλονίκη
και οι άλλες να
κλείσουν προσωρινά
όπως γίνεται σε
άλλες χώρες της
Ευρώπης.
β)Στις ορδές
ιατρών (κυρίως
Ελλήνων) που σπουδάζουν
σε συνήθως αμφιβόλου
ποιότητας πανεπιστήμια
του εξωτερικού
(αντί π.χ. να πάνε
Αγγλία, Γαλλία
ή Γερμανία πάνε
Ρουμανία και Βουλγαρία)
μόνο και μόνο γιατί
η οικογένειά τους
νομίζει ότι θα
πλουτίσουν ως
ιατροί… Στην πράξη
υπάρχουν κάπου
2000 άνεργοι ιατροί,
τη στιγμή που στα
νοσοκομεία υπάρχει
έλλειψη ιατρών!
γ)Στον
απαράδεκτο θεσμό
των μεταγραφών
από πανεπιστήμια
του εξωτερικού
σε ελληνικά πανεπιστήμια,
που πρέπει να καταργηθεί
αμέσως από το υπουργείο
παιδείας.
Το σύστημα
απόκτησης ιατρικής
ειδικότητας στην
Ελλάδα πρέπει
να αλλάξει και
να ακολουθήσει
το αγγλικό μοντέλο. Στην Ελλάδα
η εκπαίδευση των
φοιτητών ιατρικής
είναι μέτρια. Άλλωστε
ο αριθμός των φοιτητών
είναι απαράδεκτα
μεγάλος ώστε είναι
αδύνατον να εκπαιδευτούν
σωστά τόσοι φοιτητές.
Ούτε υπάρχει ενδιαφέρον
κάποιων ανώτερων
ιατρών και κάποιων
καθηγητών για
τη σωστή εκπαίδευση
των φοιτητών. Αλλά
και πολλοί καθηγητές
είναι πίσω σε ιατρικές
εξελίξεις π.χ. άντε
να εξηγήσεις στον
ηλικιωμένο καθηγητή
που έχει μείνει
στις γνώσεις του
1950 ότι δίνοντας 50
αμπούλες αδρεναλίνη
δεν αρκεί για την
αντιμετώπιση της
ανακοπής, αλλά
απλά η τήρηση του
ALS/ACLS πρωτοκόλλου
(που τονίζει την
ανάγκη έγκαιρης
απινίδωσης σε
απινιδώσιμους
ρυθμούς)…
Πρέπει,
λοιπόν, η Ελλάδα
να ακολουθήσει
το αγγλικό μοντέλο
ιατρικής εκπαίδευσης.
Στην Αγγλία, τα
2 τελευταία χρόνια
της ειδικότητας
(Foundation Year – FY 1 & 2) είναι έτη
απόκτησης κλινικών
δεξιοτήτων στα
πανεπιστημιακά
νοσοκομεία. Στην
ιατρική σχολή
οι καθηγητές αξιολογούνται
από τους φοιτητάς
(feedback) και οι κακοί
ή μη μεταδοτικοί
καθηγητές μπορεί
να απολυθούν. Στη
συνέχεια, μετά
τα FY1 FY2, ο ιατρός να
ακολουθεί 2 έτη
Core Medical Training (CMT) ή Acute Core Common Stem (ACCS) training.
Τις θέσεις καθορίζουν
οι ίδιες οι ιατρικές
σχολές.
Το CMT περιλαμβάνει
2 έτη (CT1/ST1 & CT2/ST2) απόκτησης
γενικών ιατρικών
δεξιοτήτων (κάτι
σαν τα προπαρασκευαστικά
χρόνια παθολογίας
πριν την απόκτηση
ειδίκευσης π.χ.
πνευμονολογίας).
Το
ACCS είναι και αυτό
2 έτη (CT1 & CT2) αφορά την
απόκτηση ιατρικών
δεξιοτήτων μόνον
σε επείγοντα και
περιλαμβάνει την
επείγουσα ιατρική
(emergency medicine), την εντατικολογία
(intensive care medicine – στην Αγγλία
είναι αυτοτελής
ειδικότητα και
όχι υποειδικότητα
σαν την Ελλάδα),
την άμεση ιατρική
(acute medicine – υποειδικότητα
της παθολογίας)
και την αναισθησιολογία.
Φυσικά κάποιος
μπορεί αντί για
το ACCS να διαλέξει
το CMT.
Στη συνέχεια,
αφού ολοκληρώσει
τα 2 έτη CMT ή ACCS συνεχίζει
με την απόκτηση
ειδικότητας, δηλαδή
το Specialist Training CT3/ST3 – ST6 και είναι
4 έτη. Άρα συνολικά
η απόκτηση ειδικότητας
είναι 6 έτη (χωρίς
να συμπεριλαμβάνουμε
τα 2 έτη FY1 & FY2). Ο ιατρός
τελειώνει με το
δίπλωμα CCT (δεν έχει
σχέση με τις κάμερες
παρακολούθησης!)
και γίνεται Consultant που
αντιστοιχεί με
τον διευθυντή
κλινικής στην
Ελλάδα! Κάθε κλινική
μπορεί να έχει
παραπάνω από έναν
consultant. Στις κλινικές
και τα ΤΕΠ (A&E) της
Αγγλίας πάντα
υπάρχει επί 24ωρου
εφημερεύον ανώτερος
ιατρός senior registrar ή/και
consultant ώστε να αντιμετωπίζονται
σωστά τα επείγοντα/
δύσκολα περιστατικά
και να μην αναλαμβάνουν
κατώτεροι ιατροί
(junior doctors) εξ’ ολοκλήρου.
Ο ιατρός
που κάνει το ST3 για
απόκτηση κύριας
ειδικότητας λέγεται
specialist registrar και αντιστοιχεί
με τον Έλληνα επιμελητή!
O ιατρός που κάνει
τα FY1 & FY2 λέγεται House
Officer (υπήρχε
παλιά η σειρά HOUSE
στην τηλεόραση
και πρόσφατα γνωστός
είναι από την τηλεόραση
ο αγενής ιατρός
House). Aυτός που
κάνει το CMT/ ACCS λέγεται
Senior House Officer. Για να κάνει
κάποιος το ST3 πρέπει
να έχει περάσει
τις εξετάσεις
MRCP Part (1) που είναι 200 MCQs (πολλαπλής
επιλογής) ερωτήσεις.
Στη συνέχεια ως
REGISTRAR δίνει το MRCP Part (2) που
περιλαμβάνει 100
MCQs κλινικά σενάρια.
Στο τέλος
της ειδικότητας
δίνει τις κλινικές
εξετάσεις PACES (με
κλινικά πρακτικά
σενάρια). Δεν είναι
σαν την Ελλάδα
όπου η μόνη εξέταση
που δίνει ο ιατρός
είναι μια σύντομη
(σε σχέση με τον
Άγγλο ιατρό) προφορική
εξέταση στο τέλος
της ειδικότητας.
Στην Αγγλία θέλουν
καλούς ιατρούς
και αυτή
είναι η διαφορά
νοοτροπίας με
την Ελλάδα. Πάντως,
υιοθετώντας στην
Ελλάδα το βρετανικό
μοντέλο, ακόμα
και οι ιατροί που
έχουν έλθει από
χώρες του πρώην
ανατολικού μπλοκ
θα τελείωναν την
ειδικότητα και
θα γίνονταν καλοί
ιατροί.
Στην Αγγλία
το σύστημα είναι
ανταγωνιστικό.
Έτσι, σε όλες τις
προαναφερθέντες
θέσεις (FY1, FY2, ACCS/CMT, ST3/CT3) προκηρύσσονται
θέσεις σε ένα επιστημονικό
περιοδικό (το BMJ,
στην Ελλάδα δεν
υπάρχει αντίστοιχο
διεθνές ελληνικό)
και οι υποψήφιοι
κάνουν αιτήσεις
για την θέση και
παίρνουν τους
καλύτερους. Για
τους μη επιτυχόντες
υπάρχουν και άλλες
θέσεις (όπως αναπληρωτής
ιατρός locum σε νοσοκομείο
ή ιδιωτικό ιατρείο
ή ιατρός σε υπηρεσία
νοσοκομειακή LAS).
Τα συμβόλαια είναι
6μηνα (πλην της 2ετούς
συμμετοχής στο
CMT/ACCS).
Ο κάθε υποψήφιος
στην Αγγλία οφείλει
να παρουσιάσει
το βιογραφικό
του (CV με covering letter), να συμπληρώσει
αίτηση με όλα τα
προσόντα που απαιτεί
το νοσοκομείο
(προϋπηρεσία – το
βασικότερο, σεμινάρια,
παρουσιάσεις,
audit – ανύπαρκτο στην
Ελλάδα, δημοσιεύσεις,
κλινικές δεξιότητες
π.χ. αέρια αίματος,
τοποθέτηση ορού,
ΗΚΓ κτλ), οι δεξιότητες
που έχει (skills, ) καθώς
και ειδικό χαρτί
που υπογράφει
ότι έχει λευκό
ποινικό μητρώο
και ότι δεν εκκρεμεί
έρευνα για κακή
ιατρική πρακτική
(malpractice) εις βάρος του/της
από τον γενικό
ιατρικό σύλλογο
(GMC).
Παράλληλα
προσκομίζει ειδικός
φάκελος από τον
προηγούμενο εργοδότη
(τον ιατρός που
τον επιτηρούσε)
ή το πανεπιστήμιο
(αν κάνει αίτηση
για FY1 & FY2) όπου φαίνεται
η αξιολόγησή του
σε ότι αφορά τις
αποκτηθείσες κλινικές
δεξιότητες (skills), την
κοσμιοτάτη συμπεριφορά
του και αυτό που
αποκαλούν ‘good medical practice’.
Παράλληλα
σημαντική είναι
και η ιατρική εκπαίδευση
των φοιτητών ιατρικής,
των ειδικευόμενων
και των ειδικευμένων
ιατρών που στην
Ελλάδα είναι σχεδόν
ανύπαρκτη (με βάση
τα διεθνή στάνταρ). Σε όλα
τα νοσοκομεία
της Αγγλίας υπάρχει
πρόγραμμα Curriculum στο
οποίο αναγράφεται
το τι πρέπει να
έχει μάθει ο ειδικευόμενος
ιατρός στην συγκεκριμένη
θέση που βρίσκεται
(π.χ. στο CT1/ST1) π.χ. στην
επείγουσα ιατρική
να έχει μάθει διασωλήνωση,
κεντρικές γραμμές,
υπέρηχο FAST, να συμμετέχει
σε ομάδα ανάνηψης
ALS κτλ. Στα ελληνικά
νοσοκομεία δεν
υπάρχει τέτοιο
πρόγραμμα και
η εκπαίδευση είναι
σχεδόν ανύπαρκτη,
εκτός αν θεωρήσουμε
εκπαίδευση το
να βλέπει κάποιος
ιατρός τι κάνουν
οι άλλοι ιατροί!
Η εκπαίδευση
των ιατρών (medical training)
προϋποθέτει να
υπάρχει υπεύθυνος
ιατρός για την
εκπαίδευση (supervisor senior
doctor/consultant/ senior attendant doctor) ο οποίος
όχι μόνον να μεριμνά
για τη σωστή τήρηση
του προγράμματος
εκπαίδευσης (curriculum),
αλλά και την αξιολόγηση
του εκπαιδευόμενου
ιατρού σε ειδικό
φάκελο αξιολόγησης.
Επίσης, στις προσλήψεις
ιατρών στα νοσοκομεία
στην Αγγλία υπάρχει
το person specification όπου
υπάρχουν μερικά
απαραίτητα (essential) και μερικά επιθυμητά
(desirable) προσόντα
που πρέπει να έχει
ο/η ιατρός που θα
προσληφθεί στο
νοσοκομείο π.χ.
να ξέρει την προχωρημένη
ανάνηψη ALS (στην Ελλάδα
σε σχεδόν όλα τα
κέντρα υγείας
και σε τμήματα
επειγόντων πολλών
νοσοκομείων δουλεύουν
συνήθως ιατροί
που δεν ξέρουν
προχωρημένη ανάνηψη,
δεν έχουν κάνει
το σεμινάριο ALS/ ACLS και σε επείγοντα
όπως ανακοπές
καλούν αναισθησιολόγους
από την εντατική
και καρδιολόγους,
αλλά συχνά ούτε
και αυτοί έχουν
κάνει τα παραπάνω
σεμινάρια προχωρημένης
ανάνηψης, με συνέπεια
συχνά σε ανακοπές
να συμβαίνει πανικός).
Στην Αγγλία
στο υπάρχουν και
άλλα προσόντα
στο person specification που
πρέπει να έχει
ο υποψήφιος ιατρός,
π.χ. να ικανοποιεί
όλα τα στάνταρ
της καλής ιατρικής
πρακτικής (good medical practice), να έχει
πρόσφατη προυπηρεσία κτλ.
Σε όλες τις
βαθμίδες του αγγλικού
συστήματος υπάρχει
το πρόγραμμα εκπαίδευσης
των ιατρών (curriculum) που
λέει τι πρέπει
να μάθει ο ιατρός
στην εκπαίδευσή
του που είναι ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ
και γίνεται από
συγκεκριμένους
ανώτερους ιατρούς
π.χ. να μάθει βασική
(BLS) και
προχωρημένη (ALS) ανάνηψη,
να μάθει δεξιότητες
(skills) όπως
διασωλήνωση και
τοποθέτηση θωρακικού
σωλήνα (σε αιμο/πνευμοθώρακα),
να μάθει προχωρημένη
αντιμετώπιση τραύματος
(ATLS) κτλ.
Παράλληλα, ο κάθε
εκπαιδευόμενος
ιατρός αξιολογείται
αν ακολουθεί όλους
τους κανόνες της
καλής ιατρικής
πρακτικής (Good Medical Practice
βλ. παρακάτω) που
εκδίδονται σε
φυλλάδιο από τον
ιατρικό σύλλογο. Επίσης
αξιολογούνται
η ομαδική δουλειά
(το TEAM WORK – και αυτό ανύπαρκτο
στην Ελλάδα), το
audit, η αναζήτηση βοήθειας
ανώτερου ιατρού
σε δύσκολα περιστατικά
και το να είναι
ο ιατρός ενημερωμένος
(updated) από τη σύγχρονη
βιβλιογραφία και
αρθρογραφία (διεθνή
επιστημονικά περιοδικά)
και έγκυρα ιατρικά
site στο internet (π.χ. το MEDLINE).
Σε ό,τι αφορά τη
σωστή ομαδική
δουλεία (TEAM WORK) είναι
απαραίτητο να
υπάρχει αρχηγός
– συντονιστής της
ομάδος (team leader).
Επίσης
αξιολογείται η
εμφάνιση των ιατρών
παίζει ιδιαίτερη
σημασία (οι Έλληνες
ιατροί δεν μοιάζουν
με τους ιατρούς
άλλων χωρών που
οι άνδρες ιατροί
είναι ξυρισμένοι
και φορούν γραβάτα
και πουκάμισο)
και η ικανότητα
του/της ιατρού
να επικοινωνεί
με τον ασθενή σωστά
(communication skills) και υπάρχουν
ειδικές τεχνικές
για αυτό που η πλειοψηφία
των Ελλήνων ιατρών
αγνοεί (π.χ. ανακοίνωση
των κακών νέων
στον ασθενή/ συγγενείς).
Η αξιολόγηση
(appraisal & revalidation) από
φέτος το φθινόπωρο
είναι υποχρεωτική
σε όλους τους ιατρούς
που εξασκούν ιατρική
στην Αγγλία. Όλα
αυτά, αν και δεδομένα
στο εξωτερικό,
είναι ανύπαρκτα
στην Ελλάδα…
Γενικότερες
πληροφορίες για
το αγγλικό σύστημα
θα βρείτε στο www.nhs.uk
το www.gmc-uk.org το www.bma.org.uk www.nhsdirect.nhs.uk
και το www.nice.nhs.uk
Για τα ACCS/CMT θα
βρείτε πληροφορίες
στο www.accsuk.org.uk, www.mmc.nhs.uk το www.acutemedicine.org.uk το www.rcplondon.ac.uk και το Îøèáêà! Íåäîïóñòèìûé îáúåêò ãèïåðññûëêè.
Για
το CCT θα βρείτε πληροφορίες
στο www.jcst.org και το
www.pmetb.org.uk
To ‘good medical practice’ είναι
και αυτό δεδομένο
στο εξωτερικό,
αλλά ανύπαρκτο
στην Ελλάδα… Μεταφράζεται
σε ‘καλή ιατρική
πρακτική’ και είναι
ένα σύνολο κανόνων
(μπορείτε να το
βρείτε στο διαδίκτυο)
που έχουν να κάνουν
με την συμπεριφορά
του/της ιατρού
π.χ. αν είναι καλός/καλή
στη συμμετοχή
σε ομαδική δουλειά
(team work, στην Ελλάδα
είναι σχεδόν άγνωστο),
στις αρμονικές
(και μη ανταγωνιστικές
ή εχθρικές ή πατροναριστικές
ή δεσποτικές) σχέσεις
του/της ιατρού
με τους συναδέλφους
του/της, στην ευγενική
συμπεριφορά του/της
ιατρού με τους
ασθενείς (bed side manner), τους
συναδέλφους και
το νοσηλευτικό
προσωπικό κτλ.
Η καλή ιατρική
πρακτική ‘GOOD MEDICAL PRACTICE’ έχει
τεράστια σημασία. Θα όφειλαν
οι ελληνικοί ιατρικοί
σύλλογοι να εκδίδουν
βιβλιαράκια σχετικά
με την καλή ιατρική
πρακτική όπως
γίνεται στην Αγγλία. To ‘good medical practice’ είναι
ένα σύνολο κανόνων
(μπορείτε να το
βρείτε στο διαδίκτυο
στο www.gmc-uk.org ) που έχουν
να κάνουν με την
συμπεριφορά
του/της ιατρού,
αν είναι καλός/καλή
στη συμμετοχή
σε ομαδική δουλειά
(team work, στην Ελλάδα
είναι άγνωστο).
Επίσης αναφέρεται
στις αρμονικές
(και μη ανταγωνιστικές
ή εχθρικές ή πατροναριστικές
ή δεσποτικές) σχέσεις
του/της ιατρού
με τους συναδέλφους
του/της, στην ευγενική
συμπεριφορά του/της
ιατρού με τους
ασθενείς (bed side manner), τους
συναδέλφους και
το νοσηλευτικό
προσωπικό, το αν
συμπάσχει τον
ασθενή (empathy) κτλ.
Για
το good medical practice θα βρείτε
πληροφορίες στο
www.rcgp.org.uk και στο
www.gmc-uk.org
Πληροφορίες
θα βρείτε και στο
άρθρο μου ‘HOW CAN DOCTORS PREVENT MALPRACTICE’ στο www.aboutmedicine.tk
Πέρα
από το GOOD MEDICAL PRACTICE στην
Αγγλία τεράστια
σημασία έχει η
ομαδική δουλειά
(το TEAM WORK), το audit,
η αναζήτηση
βοήθειας ανώτερου
ιατρού σε δύσκολα
περιστατικά
και το να είναι
ο ιατρός ενημερωμένος
(updated) από τη σύγχρονη
βιβλιογραφία και
αρθρογραφία (διεθνή
επιστημονικά περιοδικά)
και έγκυρα ιατρικά
site στο internet (π.χ. το MEDLINE).
Σε ό,τι αφορά τη
σωστή ομαδική
δουλεία (TEAM WORK) είναι
απαραίτητο να
υπάρχει αρχηγός
– συντονιστής της
ομάδος (team leader).
Η εμφάνιση
των ιατρών παίζει
ιδιαίτερη σημασία.
Οι Έλληνες ιατροί
δεν μοιάζουν με
τους ιατρούς άλλων
χωρών που οι άνδρες
ιατροί είναι ξυρισμένοι
και φορούν γραβάτα
και πουκάμισο.
Στο good medical practice ανήκει και
η εμφάνιση των
ιατρών.
Επίσης στο
GOOD MEDICAL PRACTICE ανήκει
και η ικανότητα
του/της ιατρού
να επικοινωνεί
με τον ασθενή σωστά
(communication skills) και
υπάρχουν ειδικές
τεχνικές για αυτό
που η πλειοψηφία
των Ελλήνων ιατρών
αγνοεί. Πληροφορίες
γιαταπαραπάνω
θαβρείτε
στο
Oxford
Handbook of Clinical Medicine & Oxford Handbook of Clinical Examination
and Practical Skills στο
www.oup.com
Στην Αγγλία
όλοι οι ιατροί
έχουν τον προσωπικό
τους φάκελο στο
νοσοκομείο και
αξιολογούνται
συνεχώς σχετικά
με την καλή ιατρική
πρακτική (good medical practice),
την ομαδική δουλειά
(team work) και συνεργασία,
το audit (δεν υπάρχει
στην Ελλάδα), το
αν ζητάνε βοήθεια
ανώτερου ιατρού
σε δύσκολα περιστατικά
(ή είναι ‘ξερόλες’
σαν ορισμένους
Έλληνες ιατρούς
ή καθηγητές) και
το αν είναι επαρκώς
ενημερωμένοι για
τις ιατρικές εξελίξεις
(updated). Σχετικά με το
τελευταίο η νέα
μόδα είναι το ‘EVIDENCE
BASED MEDICINE’, δηλαδή ιατρική
με αποδείξεις
τεκμηριωμένες
από πολλές (και
όχι 1) σύγχρονες
έρευνες (αναδρομικές
μελέτες και μετα-
ανάλυση).
Στο διαδίκτυο
υπάρχουν πολλά
site με Evidence Based Medicine όπως το http://ebm.bmjjournals.com το
Cochrane www.nelh.nhs.uk/cochrane και το
www.clinicalevidence.com
Άλλα σημαντικά
site είναι το MEDLINE www.nelh.nhs.uk και http://askmedline.nlm.nih.gov/ask/ask.php ενώ καλό
είναι και το site http://highwire.stanford.edu το www.eguidelines.co.uk το www.medicine.ucsf.edu/recourses/guidelines το www.guidelines.gov
Για φάρμακα
καλό είναι το www.bnf.org το www.medicines.org.uk το www.which.net/health/dtb και το
www.ukmi.nhs.uk
Kαλό θα
είναι και στην
Ελλάδα όπως ο ΙΣΑ,
όλοι οι ιατρικοί
σύλλογοι να δίνουν
ετησίως το σύγχρονο
(και όχι να δίνουν
αυτό που γράφτηκε
πριν 2 έτη) Εθνικό
Συνταγολόγιο (με
τα κυκλοφορούντα
φάρμακα) σε έντυπη
και ηλεκτρονική
μορφή, αλλά μπορείτε
να το βρείτε και
στο site του ΕΟΦ.
Παράλληλα
είναι απαραίτητη
η ενημέρωση όλων
των ιατρών από
σύγχρονα ιατρικά
βιβλία (και όχι
αυτά που σπούδασαν
ή έκαναν ειδικότητα
15 – 40 χρόνια πριν!) και
επιστημονικά περιοδικα
όπως αυτά που
προτείνω σε αντίστοιχο
άρθρο μου στο www.aboutmedicine.tk και www.globalusers.org
Στην Αγγλία
αξιολογούνται
και αποκτούν πάλι
εγκυρότητα για
ιατρική πρακτική
(appraisal & revalidation) συνεχώς
όλοι οι νοσοκομειακοί
ιατροί, καθώς και
οι γενικοί ιατροί
(GPs). Βλ. www.gmc-uk.org
Οι γενικοί
ιατροί στην Αγγλία,
σε αντίθεση με
την Ελλάδα, είναι
οι μόνοι ιατροί
που έχουν δικαίωμα
να διατηρούν ιδιωτικό
ιατρείο. Οι υπόλοιποι
ιατροί είναι όλοι
νοσοκομειακοί!
Παθολόγος (Pathologist) στην
Αγγλία σημαίνει
παθολογοανατόμος
(pathologists)! Οι παθολόγοι
στην Ελλάδα αντιστοιχούν
στους Internal Medicine ιατρούς
(εσωτερικοί παθολόγοι)
που είναι όλοι
νοσοκομειακοί
και δεν διατηρούν
ιδιωτικά ιατρεία.
Στην Ελλάδα γίνεται
το ανάποδο και
οι παθολόγοι αντί
να είναι νοσοκομειακοί
κάνουν τους γενικούς
ιατρούς αν και
είναι ειδικοί
μόνον στα σπλάγχνα!
Ετησίως οι γενικοί
ιατροί (GPs) στην Αγγλία
συμπληρώνουν ειδικά
χαρτιά αξιολόγησης
και τα προσκομίζουν
σε ειδική επιτροπή.
Σε τυχόν παράπονο
ασθενούς πολίτη
(ή του ίδιου του
νοσοκομείου – συναδέλφων
ιατρών) για κάποιον
ιατρό (ιδιώτη ή
νοσοκομειακό)
και καταγγελία
του/της ιατρού
(για κακή ιατρική
πρακτική – malpractice ή μη
καλή ιατρική πρακτική
–no good medical practice) στον γενικό
ιατρικό σύλλογο
(GMC) www.gmc-uk.org , ασχέτως
αν γίνει παράλληλα
και μήνυση/αγωγή
από τον/την ασθενή,
ο ιατρικός σύλλογος
οφείλει σύντομα
να κάνει έρευνα
καλώντας τον/την
ιατρό να απολογηθεί
και αν τα στοιχεία
είναι εναντίον
του/της μπορεί
να περάσει από
ειδικό πάνελ (επιτροπή
πειθαρχική) και
ακόμα και να παύσουν
μόνιμα ή προσωρινά
τον/την ιατρό από
το ιατρικό επάγγελμα.
Οι Άγγλοι
διώχνουν τους
κακούς ιατρούς.
Δεν τους χρειάζονται.
Στην Ελλάδα αντιθέτως
επικρατεί συχνά
η απαράδεκτη συναδελφική
αλληλεγγύη (που
θυμίζει μεσαιωνική
συντεχνία) και
σπάνια διώχνουν
τους κακούς ιατρούς.
Το σωστό είναι
όχι ο τοπικός ιατρικός
σύλλογος, αλλά
ο πανελλήνιος
ιατρικός σύλλογος
να ασχολείται
με πειθαρχικά
παραπτώματα.
Παράλληλα,
επειδή υπάρχουν
πολλοί αλμπάνηδες
ιατροί στην Ελλάδα
(π.χ. ιατροί άνευ
ειδικότητας δηλώνουν
παθολόγοι ή άλλοι
δηλώνουν ανύπαρκτες
ειδικότητες και/ή
μετεκπαιδεύσεις),
απαραίτητο
είναι ο πανελλήνιος
ιατρικός σύλλογος
να αναρτήσει στο
site του το ονοματεπώνυμο
όλων των εγγεγραμμένων
ιατρών της Ελλάδος,
καθώς και το τι
αναγνωρισμένη
ειδικότητα έχουν
(πολλοί παρουσιάζουν
μη αναγνωρισμένες
ή ανύπαρκτες ειδικότητες
ή ανύπαρκτες μετεκπαιδεύσεις).
Σημαντικό
είναι να ξεκινήσουν
και νέες ειδικότητες,
αφού έχουν να ανανεωθούν
από το 1992! Τέτοιες
ειδικότητες ή
υποειδικότητες
που χρειάζεται
να δημιουργηθούν
είναι: σεξολόγος,
αθλητίατρος, επειγοντολόγος
(emergency doctor), ιατρός άμεσης
ιατρικής (acute medicine), ιατρός
βοτανοθεραπείας
(herb medicine, herbalist), ανοσολόγος
(immunologist), ιατρός της αστυνομίας
(police surgeon) κτλ.
Στα ΤΕΠ και κέντρα
υγείας, πέρα από
τoυς επειγοντολόγους, είναι απαραίτητο
να δημιουργηθεί
στην Ελλάδα και
η ειδικότητα του
χειρουργού τραύματος
ο οποίος μπορεί
να είναι και μέλος
της ομάδας ανάνηψης.
Μεγάλη σημασία
έχει επίσης να
σχηματιστούν νομικές
υπηρεσίες στα
νοσοκομεία και
στον Πανελλήνιο
Ιατρικό Σύλλογο
(μόνον ο ΙΣΑ έχει)
που να δίνουν συμβουλές
στους ιατρούς
σχετικά με νομικά
ζητήματα που είναι
πολλά στα ΤΕΠ π.χ.
άρνηση επείγουσας
θεραπείας σε παιδιά
από τον/την κηδεμόνα,
άρνηση συγγενών
για επείγουσα
ανάνηψη, ηθικά
ζητήματα π.χ. ανάνηψη
σε καρκινοπαθή
τελικού σταδίου
κτλ.
Πρώτα όμως
οφείλει το κράτος
να ασχοληθεί ολοκληρωμένα
με τις νομικές
ντιρεκτίβες σε
ιατρικά ζητήματα.
Yπάρχουν κάποιοι
σκόρπιοι νόμοι
που έχει δημοσιεύσει
ο ΙΣΑ στο site του, αλλά
τα πράγματα είναι
ακόμα σε εμβρυική
κατάσταση.
Οι ιατροί
οφείλουν να καταγράφουν
επαρκώς και αναλυτικώς
(κάτι που σπάνια
γίνεται στην Ελλάδα)
όλες τις ιατρικές
πράξεις που κάνουν
στον/στην ασθενή, αφού
αυτό μπορεί να
χρησιμοποιηθεί
ακόμα και σε τυχόν
δικαστήριο ή στο
πειθαρχικό του
ιατρικού συλλόγου.
Ότι δεν είναι εγγεγραμμένο
στον φάκελο του
ασθενή (chart) θεωρείται
ως μη γενόμενο!
Ο/η
ασθενής πρέπει
να δίνει την συγκατάθεσή
του/της (consent) σε ΚΑΘΕ
ιατρική πράξη,
ειδάλλως έχουμε
ιατρική αμέλεια
(malpractice). Αυτό
είναι άκρως απαραίτητο
σε χειρουργικές
επεμβάσεις. Υπάρχουν
ειδικές ντιρεκτίβες
για το πότε ο/η ασθενής
έχει επίγνωση
για να δώσει την
συγκατάθεσή του.
Σε αμφιβολία
ή σε ηθικά ζητήματα
ο/η ιατρός πρέπει
να συμβουλεύεται
την νομική υπηρεσία
του νοσοκομείο
ή την επιτροπή
ηθικής του υπουργείου
ή να καλεί άμεσα
ψυχίατρο για εκτίμηση.
Σε απλές – μη επεμβατικές
– ιατρικές πράξεις
(π.χ. τοποθέτηση
ουροκαθετήρα Foley ζητείται
προφορική συγκατάθεση
και καταγράφεται
στον ιατρικό φάκελο).
Σε ασθενή που έχει
ενημερωθεί για
τις ενδείξεις,
αντενδείξεις και
πιθανές επιπλοκές
της ιατρικής πράξης
και έχει την ικανότητα
(capacity) να καταλάβει
τις επιπλοκές
της άρνησής του,
σε άρνηση συγκατάθεσης
μην κάνετε την
ιατρική πράξη.
Σε περίπτωση μη
ικανού/ης για απόφαση
ασθενή κάντε το
mini mental examination test και
ζητείστε ψυχιατρική
εκτίμηση.
Σε παιδί η συγκατάθεση
γίνεται από τους
κηδεμόνες (αλλιώς
αν ρωτήσουμε το
παιδί μπορεί να
αρνηθεί!), αλλά σε
αμφιβολία ρωτείστε
τον νομικό σας
σύμβουλο. Σε περίεργες
περιπτώσεις μπορεί
να χρειαστεί δικαστική
απόφαση. Στην Αγγλία
μάρτυρες του Ιεχωβά
που είναι κηδεμόνες
παιδιού δεν μπορούν
να επιβάλλουν
ανήλικο παιδί
να μην μεταγγιστεί
αίμα. Στην Ελλάδα
δεν υπάρχουν παρόμοιες
ντιρεκτίβες.
Σε περίπτωση
άρνησης των κηδεμόνων
για θεραπεία που
θα σώσει τη ζωή
ανηλίκου παιδιού
στα ΤΕΠ, υπάρχει
και ο ιπποκράτειος
όρκος του/της ιατρού
που οφείλει να
σώσει τη ζωή τους
ασθενούς. Ο/η ιατρός
πρέπει να ζητά
αν υπάρχει ειδικό
χαρτί από δικαστήριο
σε περίπτωση άρνησης
για σωτήρια θεραπεία
ανηλίκου (χωρίς
την οποία κινδυνεύει
η ζωή του ανηλίκου)
ή αν ο ασθενής δεν
έχει επίγνωση
ή είναι ψυχιατρικός
ασθενής ή σε κώμα.
Στο
εξωτερικό υπάρχουν
νομικές ντιρεκτίβες,
αλλά και πολύ σύντομα
δικαστήρια για
παρόμοιες περιπτώσεις.
Καλό θα είναι
το ελληνικό κράτος
να θεσπίσει νομικές
ντιρεκτίβες για
τα παραπάνω και
γενικά για όλα
τα ηθικά ζητήματα
συγκατάθεσης σε
θεραπεία και ανάνηψης,
γιατί οι ιατροί
είναι ακάλυπτοι
νομικά σε κάθε
περίπτωση… Για
παράδειγμα ο/η
ασθενής μπορεί
να επικαλεστεί
αργότερα στο δικαστήριο
ότι η άρνησή του/της
για συγκατάθεση
σε θεραπεία οφείλετο
στη σύγχυσή του/της
λόγω της κάκωσης
κεφαλής ή λόγω
της υπερκαπνίας
και της υποξαιμίας,
δηλαδή της μείωσης
παροχής με οξυγόνο
του εγκεφάλου
του/της ασθενούς!
Όλα, λοιπόν, μπορεί
να αμφισβητηθούν
στο δικαστήριο
και οι ιατροί είναι
νομικά ‘ξεκρέμαστοι’!
Σε ό,τι
αφορά τους ψυχιατρικούς
ασθενείς, υπάρχουν
στο εξωτερικό
ειδικές ντιρεκτίβες
αξιολόγησης και
εισαγωγής στην
ψυχιατρική κλινική
που διαφέρουν
λίγο από τις ελληνικές.
Το σίγουρο όμως
είναι η επαναξιολόγηση
(follow up) των ψυχιατρικά
ασθενών από ημερήσια
ψυχιατρικά κέντρα
κοινότητας. Στην
Ελλάδα η ψυχιατρική
πολιτική είναι
μάλλον αλλοπρόσαλλη
και νομίζω ότι
υπάρχει τάση κατάργησης
των ψυχιατρικών
νοσοκομείων, χωρίς
να υπάρχουν επαρκή
ψυχιατρικά κέντρα
ημέρας!
Αξίζει
να σημειωθεί ότι
σε κάθε περίπτωση
εξιτηρίου από
το νοσοκομείο
ή τα ΤΕΠ, ανεξαρτήτως
αν ο/η ασθενής νοσηλεύτηκε,
πρέπει πάντα να
δίνονται γραπτές
οδηγίες στον ασθενή
(στο εξωτερικό
υπάρχουν έτοιμες
φόρμες) όπου μεταξύ
των άλλων να αναγράφεται
ότι ο ασθενής πρέπει
να επαναπροσέλθει
στο νοσοκομείο
αν παρουσιάσει
παρόμοια συμπτώματα
με αυτά που προσήλθε
ή αν επιδεινωθεί
εν γένει η υγεία
του. Ο/η ιατρός
καλό είναι να υπογράφει
το εξιτήριο με
τις οδηγίες και
να το βγάζει φωτοτυπία.
Αλλά δυστυχώς
πολλοί Έλληνες
ιατροί έχουν τόσο
λίγη εμπιστοσύνη
στον εαυτός τους
που αντί για υπογραφή
βάζουν μια μουτζούρα.
Αλλά ένα ενυπόγραφο
παραπεμπτικό ή
άλλο επίσημο χαρτί
είναι πολύτιμο
σε τυχόν δικαστήριο!
Κάθε λοιπόν
ιατρικό χαρτί
πρέπει να φέρει
ημερομηνία, σφραγίδα
και υπογραφή του/της
ιατρού. Ειδάλλως,
ειδικά αν είναι
τυπωμένο και όχι
χειρόγραφο (δηλαδή
αν δεν έχει τον
γραφικό χαρακτήρα
του/της ιατρού),
είναι σαν να μην
υπάρχει! Ο ιατρικός
φάκελος, ιδίως
στα ΤΕΠ, πρέπει
να είναι πλήρως
ενημερωμένος με
όλα τα φάρμακα
και όλες τις ιατρικές
πράξεις που έγιναν.
Αν δεν είναι αναγεγραμμένο
κάτι στον ιατρικό
φάκελο τότε θεωρείτε
μη γενόμενο!
Επίσης ο
ιατρικός φάκελος
να είναι ενημερωμένος
άμεσα για κάθε
ιατρική πράξη
που έγινε π.χ. έστω ασθενής
με νεφρική ανεπάρκεια
ή με τραύμα με σύνθλιψη
και πιθανή ραβδομυόλυση
και οξυκόρυφα
Τ επάρματα στο
καρδιογράφημα.
Αν στον ασθενή
αυτό έγινε διασωλήνωση
με σουκινιλοχολίνη
(‘σχολίνη’) και παρουσιάσει
ανακοπή μετά την
διασωλήνωση, τότε
πιθανόν η σχολίνη
‘σχόλασε’ στην κυριολεξία
τον ασθενή, αφού
αυξάνει το κάλιο!
Αυτό θα είναι χρήσιμο
στο δικαστήριο!
Για την
αποφυγή νομικών
ζητημάτων καλό
είναι να ζητείται
από τον ασθενή
ή τους συγγενείς
(αν ο ασθενής δεν
έχει επίγνωση)
ή τους κηδεμόνες
(για παιδί) αν δεν
επιθυμεί ιατρική
θεραπεία τότε
να προσκομίζει
χαρτί από δικαστήριο
ή/και να συμπληρώνει
ειδικό χαρτί μη
ανάνηψης (DNAR). Ειδάλλως,
υπάρχει νομικό
πρόβλημα. Γενικά οι ιατροί
στην Ελλάδα είναι
νομικά ακάλυπτοι
και αυτό είναι
του malpractice του συστήματος!
Τεράστια
σημασία έχει και
η ενημέρωση του/της
ασθενούς σχετικά
με την δική του/της
υγεία. Στην Ελλάδα
κατά απαράδεκτο
τρόπο οι συγγενείς
καθορίζουν την
θεραπεία του δικού
τους και πιέζουν
καθημερινά τους
ιατρούς. Έτσι παραβιάζεται
όμως και το ιατρικό
απόρρητο (ο/η ασθενής
μπορεί να μην επιθυμεί
να ανακοινωθούν
προσωπικά δεδομένα
ακόμα και σε συγγενείς
του/της). Παράλληλα,
οι συγγενείς γεμίζουν
τους θαλάμους
των νοσοκομείων
κουβαλώντας μαζί
τους και πολλά
μικρόβια. Το ωράριο
επισκέψεων δεν
τηρείται πουθενά.
Συχνά ο/η ασθενής
δεν ενημερώνεται
καν σχετικά με
σοβαρό πρόβλημα
της υγείας του
(π.χ. καρκίνος) γιατί
δεν θέλουν οι συγγενείς
του/της! Φυσικά υπάρχει
ειδικός τρόπος
ανακοίνωσης των
κακών νέων που
θα βρείτε σε αγγλικό
κείμενό μου στο
www.aboutmedicine.tk
Καλό είναι
και ο πανελλήνιος
ιατρικός σύλλογος
να εκδώσει ειδικό
βιβλιαράκι με
τα νομικά ζητήματα
και τις νομικές
ντιρεκτίβες για
ιατρούς, και επίσης
να αναφέρει όλους
τους κανόνες της
καλής ιατρικής
πρακτικής (good medical practice).
Υποτυπώδεις κανόνες
υπάρχουν ήδη στο
site του ΙΣΑ, αλλά καλό
είναι να γραφτεί
ειδικό βιβλιαράκι
με τα παραπάνω
που να διανέμεται
δωρεάν σε όλους
τους ιατρούς.
Για να γίνει
όμως πιο δυνατός
ο Πανελλήνιος
Ιατρικός Σύλλογος
προτείνω να καταργηθούν
(γιατί κοστίζουν
τα ενοίκια και
δεν προσφέρουν
κάτι ουσιαστικό)
όλοι οι τοπικοί
ιατρικοί σύλλογοι
της Ελλάδος (σε
άλλες χώρες δεν
υπάρχουν) και να
αυξηθεί λίγο η
συνδρομή του Πανελληνίου
Ιατρικού Συλλόγου
(στην Ελλάδα είναι
κάπου 50 ευρώ στην
Αγγλία κάπου 400 ευρώ!)
ώστε ο Πανελλήνιος
Ιατρικός Σύλλογος
να αποκτήσει δύναμη,
να αποκωματικοποιηθεί
(άλλη απαράδεκτη
κατάσταση ο συνδικαλισμός
με τα κόμματα) και
να διεκδικήσει
και άλλα ζητήματα
(όπως το πώς να έχουμε
καλύτερους ιατρούς)
πέρα από οικονομικά
(αν και ο μισθός
των Ελλήνων νοσοκομειακών
ιατρών είναι απαράδεκτα
χαμηλός)…
Επίσης, δεν
πρέπει να αντιδρούν
οι ιατροί στην
ευρωπαϊκή ντιρεκτίβα
περί 48ωρου εβδομαδιαίας
εργασίας, αφού
με το 48ωρο οι ιατροί
δεν κουράζονται
και έτσι αποφεύγουν
τα λάθη. Απλά πρέπει
το κράτος να κάνει
περεταίρω προσλήψεις
ιατρών για να καλυφθούν
οι εφημερίες με
βάση την παραπάνω
ντιρεκτίβα. Αλλά
τώρα αυτή η ντιρεκτίβα
μάλλον δεν ισχύει
στην Ελλάδα, αφού
σε κάποια νοσοκομεία,
ιδίως στην επαρχία,
ιατροί κάνουν
10 εφημερίες τον
μήνα!
Δεν πρέπει
να μας ενδιαφέρει
η ποσότητα των
ιατρών στην Ελλάδα,
αλλά η ποιότητά
τους. Στην Ελλάδα
λένε ότι έχουμε
τους καλύτερους
ιατρούς. Αλλά δυστυχώς
δεν αξιολογούνται
από κανέναν (appraisal &
revalidation) για την σωστή
ιατρική πρακτική
(good medical practice), το audit (ανύπαρκτο
στην Ελλάδα), την
ομαδική δουλειά
(team work) και το αν είναι
ενημερωμένοι (updated)
στις ιατρικές
εξελίξεις. Απειροελάχιστοι
Έλληνες ιατροί
ενημερώνονται
συνεχώς από σύγχρονα
επιστημονικά περιοδικά
(AJM, BMJ, Lancet κτλ.) και από
ιατρικά site του internet
(π.χ. το MEDLINE), αν και στα
ελληνικά νοσοκομεία
υπάρχει ίντερνετ
στα γραφεία των
ιατρών! Κάποιοι
Έλληνες ιατροί
(ιδίως οι παλιοί)
δεν γνωρίζουν
καν την αγγλική
ιατρική ορολογία…
Σχετικά με
τα προβλήματα
υγείας και την
οδήγηση υπάρχουν
πληροφορίες στο www.dvla.gov.uκ
Στην Αγγλία
οι οδηγοί δεν οδηγούν
δια βίου αλλά το
κράτος ελέγχει
αν έχουν προβλήματα
υγείας (π.χ. επιληψία
ή επεισόδια συγκοπής)
ή αν λαμβάνουν
φάρμακα που επηρεάζουν
την οδήγηση (π.χ.
οπιοειδή αναλγητικά,
βενζοδιαζεπίνες,
τρικυκλικά, κτλ).
Έτσι στην Αγγλία
ο ιατρός ειδοποιήσει
την υπηρεσία οδήγησης
σε περίπτωση ασθενή
που η αρρώστιά
του εμπίπτει σε
ορισμένες κατηγορίες
και τότε η άδεια
οδήγησης αναστέλλεται
(φυσικά μπορεί
ο ίδιος ο ασθενής
να ειδοποιήσει
την παραπάνω υπηρεσία,
αλλά αν το αμελήσει
πρέπει να το κάνει
ο ιατρός).
Παράλληλα,
για τους ιατρούς
στην Αγγλία αν
το χρειαστούν
υπάρχει ειδική
υπηρεσία με ιατρική
και ψυχολογική
βοήθεια για ιατρούς
με εξάρτηση (αλκοόλ,
εθισμός σε φάρμακα
όπως μορφίνη –και
τα 2 πολύ συχνά, και
σε άλλα προβλήματα),
έντονο στρες και
ψυχοκοινωνικά
προβλήματα.
Πάντως πολλά
στοιχεία για τα
παραπάνω (συνιστώμενη
βιβλιογραφία,
good medical practice, ethics, bad news κτλ) καθώς
και για την επείγουσα
ιατρική θα βρείτε
σε δικά μου άρθρα,
ελληνικά και αγγλικά,
στο www.aboutmedicine.tk
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
- ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Η κατακλείδα
είναι πως θα πρέπει
όχι μόνον να αυξηθούν
οι χαμηλές αμοιβές
των νοσοκομειακών
ιατρών, αλλά να
αναδιοργανωθεί
το ΕΣΥ και να αποκτήσει
καλύτερη οργάνωση
ώστε να είναι εφάμιλλο
των συστημάτων
υγείας άλλων ευρωπαϊκών
κρατών. Η αναδιοργάνωση
αυτή του ΕΣΥ αφορά
την καλύτερη εκπαίδευση
των φοιτητών ιατρικής
και των ειδικευόμενων
ιατρών, την συνεχή
παρουσία ανώτερων
ιατρών (senior doctors) όλο το
24ωρο (να επιβλέπουν
τους ειδικευόμενους
ιατρούς ώστε να
μην αναλαμβάνουν
δύσκολα περιστατικά
χωρίς την βοήθειά
τους), την υιοθέτηση
του βρετανικού
μοντέλου στην
οργάνωση και ιεραρχία
των νοσοκομείων
(NHS), την συνεχή αξιολόγηση
των νοσοκομειακών
και ιδιωτών ιατρών
(appraisal & revalidation) και την άμεση
καθιέρωση της
ευρωπαϊκής ντιρεκτίβας
του 48ωρου εβδομαδιαίας
εργασίας σε όλα
τα νοσοκομεία
της χώρας υποβοηθούμενη
από την άμεση πρόληψη
ιατρών και νοσηλευτών
σε όλα τα νοσοκομεία
και κέντρα υγείας,
ώστε να βγαίνει
ο προβλεπόμενος
από την ευρωπαϊκή
ντιρεκτίβα αριθμός
εφημεριών.
Επίσης αναγκαία
είναι η υποχρέωση
όλων των ιατρών
(νοσοκομειακών
και ιδιωτών) να
ακολουθούν την
καλή ιατρική πρακτική
(good medical practice), να εργάζονται
ομαδικά (team work),να είναι
συνεχώς ενήμεροι
για τα ιατρικά
τεκταινόμενα από
τη σύγχρονη βιβλιογραφία/
αρθρογραφία (updated),
να ακολουθούν
την ιατρική με
επιστημονικές
αποδείξεις (Evidence Based
Medicine), και να καλούν
πάντα τους ανώτερους
ιατρούς σε δύσκολα
ιατρικά περιστατικά
(consultants). Σε
ό,τι αφορά τη σωστή
ομαδική δουλεία
είναι απαραίτητο
να υπάρχει αρχηγός
– συντονιστής της
ομάδος (team leader).
Επίσης
σε όλα τα ΤΕΠ πρέπει
να δημιουργηθεί
άμεσα σύστημα
διαλογής, να δημιουργηθεί
άμεσα η ειδικότητα
της επείγουσας
ιατρικής (emergency medicine) και
της άμεσης ιατρικής
(acute medicine – ασχολούνται
με παθολογικά
περιστατικά), καθώς
και να οριστεί
σε κάθε νοσοκομείο
ομάδα επειγόντων
περιστατικών (EMT,
Emergency Medical Team) που θα επιλαμβάνεται
επί 24ωρου κάθε επείγοντος
ιατρικού περιστατικού
εντός του νοσοκομείου
(on call) με τον μπλε κωδικό
(βλ. νοσοκομείο
Ερρίκος Ντυνάν).
Φυσικά τα ΤΕΠ πρέπει
να αναδιοργανωθούν
(με σύγχρονα μηχανήματα
– όπως το FAST, όλον τον
αναγκαίο ιατροφαρμακευτικό
εξοπλισμό και
πεπειραμένους
ιατρούς) και να
δημιουργηθούν
περισσότερα κρεβάτια
ΜΕΘ/ΜΑΦ στα δημόσια
νοσοκομεία. Ομοίως
και τα κέντρα υγείας
πρέπει να αναδιοργανωθούν,
να στελεχωθούν
με έμπειρο προσωπικό,
να αγοραστούν
σύγχρονα ιατρικά
μηχανήματα και
να παρέχεται σε
αυτά πλήρης ιατροφαρμακευτικός
εξοπλισμός.
Οι ιατροί
που εφημερεύουν
στα ΤΕΠ, τις κλινικές
των νοσοκομείων,
τα κέντρα υγείας
και στα αγροτικά
ιατρεία θα πρέπει
υποχρεωτικώς να
έχουν παρακολουθήσει
όλα τα σεμινάρια
που αφορούν επείγοντα
περιστατικά (ALS/ACLS,
APLS/EPLS, ATLS, PHTLS, ALSO). Σχετικά
με άλλα προβλήματα
στο ΕΣΥ που χρονίζουν
όπως η ‘κατευθυνόμενη
συνταγογράφηση’,
τα ‘φακελάκια’ των
χειρουργών, οι
‘συνεργασίες’ ιατρών
δημοσίων νοσοκομείων
με ιδιωτικά διαγνωστικά
κέντρα και οι υπερτιμολογημένες
ιατροφαρμακευτικές
προμήθειες των
νοσοκομείων, όλα
αυτά είναι αρρωστημένες
καταστάσεις τις
οποίες το υπουργείο
οφείλει να πατάξει
άμεσα, ιδίως τις
υπερτιμολογημένες
προμήθειες και
τις απάτες στο
σύστημα προμηθειών
που έχουν χρεοκοπήσει
τα νοσοκομεία.
Σε ό,τι αφορά
το ΕΚΑΒ πρέπει
άμεσα να ακολουθηθεί
το μοντέλο των
ΗΠΑ που έχει αποδειχτεί
εξαιρετικά πετυχημένο.
Δηλαδή οι διασώστες
( paramedics – EMS, Emergency Medical System) να αποκτήσουν
παραπάνω γνώσεις
και αρμοδιότητες
στην επείγουσα
ιατρική, και σε
κάθε συνοικία
να υπάρχει συστεγασμένος
σταθμός με πυροσβεστικά
και ασθενοφόρα.
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ
ΕΚΑΒ: Εθνικό
Κέντρο Άμεσης
Βοήθειας
ΤΕΠ:
Τμήμα Επειγόντων
Περιστατικών
ΕΣΥ:
Εθνικό Σύστημα
Υγείας
ΙΣΑ: Ιατρικός
Σύλλογος Αθηνών
ΕΟΦ:
Ελληνικός Οργανισμών
Φαρμάκων
ΜΕΘ:
Μονάδα Εντατικής
Θεραπείας
ΜΑΦ: Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας